Ewolucja nazw lubelskich przystanków komunikacji miejskiej w latach 1993–2013

Agnieszka Goral

Streszczenie w języku polskim


Artykuł analizuje ewolucję nazewnictwa przystanków komunikacji miejskiej w Lublinie w latach 1993–2013, w okresie dynamicznych przemian urbanistycznych, infrastrukturalnych i administracyjnych. Opierając się na korpusie kilkuset nazw przystanków udokumentowanych w archiwalnych rozkładach jazdy, dokumentach miejskich, materiałach prasowych i repozytoriach cyfrowych, badanie identyfikuje główne trendy w kształtowaniu, modyfikacji i standaryzacji toponimii w miejskiej sieci transportu publicznego. Analiza ukazuje stopniowe przejście od sytuacyjnych, potocznych i instytucjonalnych praktyk nazewniczych w kierunku modelu bardziej systematycznego, zakotwiczonego przestrzennie i transparentnego funkcjonalnie. Szczególną uwagę poświęcono procesom takim jak eliminacja odniesień komercyjnych i efemerycznych, konsolidacja nazw w spójne zespoły przystanków oraz dostosowanie nomenklatury do ewoluującej siatki ulic i nowo powstających punktów orientacyjnych w miastach. Odkrycia te przyczyniają się do szerszych badań nad nazewnictwem miejskim, ilustrując, jak zmiany w infrastrukturze transportowej odzwierciedlają przemiany w krajobrazie językowym miasta. Badanie podkreśla również rolę polityki miejskiej w kształtowaniu praktyk nazewniczych i wskazuje na potrzebę dalszych analiz porównawczych w polskich ośrodkach miejskich.

Słowa kluczowe


onomastyka miejska; toponimia; transport publiczny; krajobraz językowy; Lublin; nazwy własne; przestrzeń miejska

Pełny tekst:

PDF (Polish)

Bibliografia


Arciszewska 2013: Arciszewska, Anna. “Processes Influencing the Formation of City Names in the Past and Present.” Jezykoznawstwo, no 1 (2013): 9–14. [In Polish: Arciszewska, Anna. „Procesy wpływające na kształtowanie się nazw miejskich kiedyś i dziś.” Językoznawstwo, nr. 1 (2013): 9–14.]

Breza 1998: Breza, Edward. “Names of Objects and Institutions Associated with Modern Civilization (Chrematonyms).” In E. Rzetelska-Feleszko, ed. Polish Proper Names. Encyclopedia: 343–361. Warsaw–Krakow: PAN, 1998. [In Polish: Breza, Edward. „Nazwy obiektów i instytucji związanych z nowoczesną cywilizacją (chrematonimy).” W: E. Rzetelska-Feleszko, red. Polskie nazwy własne. Encyklopedia: 343–361. Warszawa–Kraków: PAN, 1998.]

Buczynski 1996: Buczynski, Mieczyslaw. “Names of streets and squares in Lublin.” Onomastica, no 11 (1996): 136–181. [In Polish: Buczyński, Mieczysław. „Nazwy ulic i placów Lublina.” Onomastica, nr. (1996): 136–181.]

Chojnacki 2008: Chojnacki, Jozef. “Names of Communication Routes and Objects (Streets, Avenues, Squares, Bridges, etc.).” In Zagorski, Zygmunt, ed. Geographical Names of Poznan: 427–537. Poznan: Adam Mickiewicz University Press, 2008. [In Polish: Chojnacki, Józef. „Nazwy ciągów i obiektów komunikacyjnych (ulic, alei, placów, mostów, itp.).” W: Zagórski, Zygmunt, red. Nazewnictwo geograficzne Poznania. Zbiór studiów: 427–537. Poznań: UAM, 2008.]

Gawarecki & Gawdzik 1976: Gawarecki Henryk & Czeslaw Gawdzik. The Streets of Lublin. A Guide. Lublin: Lubelskie Publishing, 1976. [In Polish: Gawarecki Henryk & Czesław Gawdzik. Ulicami Lublina. Przewodnik. Lublin: Wydawnictwo Lubelskie, 1976.]

Gawarecki 1986: Gawarecki, Henryk. “About Old Lublin.” Lublin: Lubelskie Publishing House, 1986. [In Polish: Gawarecki, Henryk. „O dawnym Lublinie.” Lublin: Wydawnictwo Lubelski, 1986.]

Gawdzik 1954: Gawdzik, Czeslaw. „The Urban Development of Old Lublin.” Ochrona Zabytkow, no 3 (1954): 143–160. [In Polish: Gawdzik, Czesław. „Rozwój urbanistyczny starego Lublina.” Ochrona Zabytków, nr. 3 (1954): 143–160.]

Handke 1992: Handke, Kwiryna. Polish City Names. Warsaw: Slawistyczy Osrodek Wydawniczy, 1992. [In Polish: Handke, Kwiryna. Polskie nazewnictwo miejskie. Warszawa: Slawistyczy Ośrodek Wydawniczy, 1992.]

Handke 1998: Handke, Kwiryna. “City Names.” In Rzetelska-Feleszko, E., ed. Polish Proper Names. Encyclopedia: 283–307. Warsaw – Krakow: Polish Academy of Sciences, 1998. [In Polish: Handke, Kwiryna. „Nazewnictwo miejskie.” W: Rzetelska-Feleszko, E., red. Polskie nazwy własne. Encyklopedia: 283–307. Warszawa – Kraków: PAN, 1998.]

Handke 2004: Handke, Kwiryna. “Urban Names – a Component of Social Education.” In Mrozek, R., ed. Proper Names in Language, Culture, and Social Communication: 89–98. Katowice: University of Silesia Press, 2004. [In Polish: Handke, Kwiryna. „Nazewnictwo miejskie – składnik edukacji społecznej.” W: Mrózek, R. red. Nazwy własne w języku, kulturze i komunikacji społecznej: 89–98. Katowice: UŚ, 2004.]

Handke 2012: Handke, Kwiryna. “Secondary Motivations in the System of Urban Naming.” In Luc, I. & M. Podlodek, eds. In the Communication Space of Proper and Common Names: 201–209. Katowice: University of Silesia Press, 2012. [In Polish: Handke, Kwiryna. “Wtórne motywacje w systemie nazewnictwa miejskiego.” W: Łuc, I. & M. Podłódek, red. W komunikacyjnej przestrzeni nazw własnych i pospolitych: 201–209. Katowice: UŚ, 2012.]

Kosyl 2001: Kosyl, Czeslaw. “Onymic Models in Street Naming.” In: Cieślikowa, Aleksandra & Barbara Czopek-Kopciuch, eds. Toponymy and Oronymy: 49–57. Krakow: PWN, 2001. [In Polish: Kosyl, Czesław. „Modele onimiczne w nazewnictwie ulic.” W: Cieślikowa, Aleksandra & Barbara Czopek-Kopciuch, red. Toponimia i oronimia: 49–57. Kraków: PWN, 2001.]

Krawczyk 2009: Krawczyk, Michal. „Bus Stops – Name and Location Changes.” https://www.lubus.info/index.php/artykuly/14-artykuly-komunikacyjne/102 (published 07.10.2009, accessed 17.02.2024). [In Polish: Krawczyk, Michał. (2009). „Przystanki – zmiany nazw i lokalizacji.” www.lubus.info.]

Mucha 2017: Mucha, Mariusz. Where Street Names Come From. Siemien: Czarny Pies, 2017. [In Polish: Mucha, Mariusz. Ulicznica lubelska, czyli skąd się wzięły nazwy ulic. Siemień: Czarny Pies, 2017.]

Myszka 2016: Myszka, Agnieszka. Urban Names in Rzeszow: A Linguistic and Cultural Image of the City. Rzeszow University Press, 2016. [In Polish: Myszka, Agnieszka. Urbanonimia Rzeszowa. Językowo-kulturowy obraz miasta. Rzeszów: Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2016.]

Nosek 2008: Nosek, Urszula. „Public Transport Stops in Warsaw and Its Surroundings – Semantic Analysis of Their Names.” Linguarum Silva, no 7 (2008): 135–155. [In Polish: Nosek, Urszula. „Przystanki komunikacji miejskiej w przestrzeni Warszawy i okolic – analiza semantyczna ich nazw.” Linguarum Silva, nr, 7 (2008): 135–155.]

Pudlo & Krawczyk 2021: Pudlo, Jacek & Michal Krawczyk. By Bus and Trolleybus Through Lublin’s Districts 1945–1989. Lodz: Ksiezy Mlyn, 2021. [In Polish: Pudło, Jacek & Michał Krawczyk. Autobusem i trolejbusem przez lubelskie osiedla 1945–1989. Lódź: Księży Młyn, 2021.]

Pudlo 2013: Pudlo, Jacek. „The History of Lublin Public Transport 1945–1960.” https://www.lubus.info/index.php/artykuly/61-historia/467 (published 26.02.2013, accessed 22.02.2024). [In Polish: Pudło, Jacek. „Historia lubelskiej komunikacji 1945–1960.” https://www.lubus.info/]

Romanczuk 2019: Romanczuk, Ewelina. „Changes in Street Names in Lublin 1944–2018.” Rocznik Lubelski, no 45 (2019): 193–210. [In Polish: Romańczuk, Ewelina. „Zmiany nazw ulic w Lublinie w latach 1944–2018.” Rocznik Lubelski, nr. 45 (2019): 193–210.]

Rzetelska-Feleszko 2014: Rzetelska-Feleszko, Ewa. “Proper Names.” In: Bartminski, J., ed. Contemporary Polish Language: 405–410. Lublin: UMCS Press, 2014. [In Polish: Rzetelska-Feleszko, Ewa. „Nazwy własne.” W: Bartmiński, J., red. Współczesny język polski: 405–410. Lublin: UMCS, 2014.]

Tomasik 2015: Tomasik, Piotr. „The Names of Urban Transport Stops.” In Galkowski, A. & Gliwa, R., eds. Microtoponyms and Macrotoponyms in Communication and Literature: 229–238. Lodz University Press, 2015. http://dx.doi.org/10.18778/7969-626-0.21. [In Polish: Tomasik, Piotr. „Nazwy przystanków komunikacji miejskiej w Polsce. Punkt widzenia językoznawcy i organizatora komunikacji miejskiej.” W: Gałkowski, A. & Gliwa, R., red. Mikrotoponimy i makrotoponimy w komunikacji i literaturze: 229–238. Łódź: Wyd. Uniwersytetu Łódzkiego, 2015.]

Wijatkowski 2019: Wijatkowski, Maciej. „The History of Public Transport, or What Happened 90 Years Before MPK (Part 1).” Kurier Lubelski, 19.02.2019. https://kurierlubelski.pl/ar/13897432 (accessed 22.02.2024). [In Polish: Wijatkowski, Maciej. „Historia miejskiej komunikacji, czyli co się działo 90 lat przed MPK (cz.1).” Kurier Lubelski, 19.02.2019.]

Zoladz 2022: Zoladz, Artur. „Diachronic Analysis of the Names of Railway Stations and Stops in South-Eastern Poland.” Studia Językoznawcze, no 30 (2022): 238–250. www.doi.org/10.15584/slowo.2022.13.16. [In Polish: Żołądź, Artur. „Analiza nazw stacji i przystanków kolejowych w południowo-wschodniej Polsce w ujęciu diachronicznym.” Studia Językoznawcze, nr. 30 (2022): 238–250.]

|CMP|

Article submitted / Zgłoszony do Redakcji: 19.05.2025 | Reviews completed / Proces recenzyjny zakończony: 07.11.2025 | Accepted for publication / Przyjęty do publikacji: 03.12.2025 | Screened with iThenticate




DOI: http://dx.doi.org/10.17951/zcm.2026.15.106-122
Data publikacji: 2026-03-18 16:53:02
Data złożenia artykułu: 2025-05-19 17:57:42


Statystyki


Widoczność abstraktów - 0
Pobrania artykułów (od 2020-06-17) - PDF (Polish) - 0

Wskaźniki



Odwołania zewnętrzne

  • Brak odwołań zewnętrznych


Prawa autorskie (c) 2026 Agnieszka Goral

Creative Commons License
Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.