Topos „Spotkanie z prawosławiem prowadzi do transformacji” w publikacjach prasowych Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego

Jan Morawicki

Streszczenie w języku polskim


Artykuł analizuje literacki topos „spotkanie z prawosławiem prowadzi do transformacji”, pojawiający się w publikacjach prasowych Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego w latach 1990–2015. Spotkanie interpretowane jest tu jako osobiste doświadczenie praktyk duchowych, kontakt z osobą duchowną, symbolicznego znaczenia nabiera nawet sen. Może być ono przypadkowe lub zaplanowane, pożądane lub wymuszone. Podobnie topos indywidualnej transformacji wyraża się poprzez różnorodne zmiany o charakterze duchowym, a niekiedy fizjologicznym. Typowym przykładem transformacji religijnej jest uzdrowienie, które inspiruje osobę do przyjęcia prawosławia, lub odwrotnie – przyjęcie wiary ma na nią uzdrawiający wpływ. Transformacja obejmuje również przypadki głębszego zrozumienia prawosławia, przejścia na nowy etap duchowy, odnowienia własnej wiary czy odrzucenia wątpliwości co do prawdziwości prawosławia. Analizowany materiał pochodzi z czasopism „Przegląd Prawosławny”, „Polski Żołnierz Prawosławny”, „Cerkiewny Wiestnik” i „Wiadomości Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego”. Autor konkluduje, że obecność toposu „spotkania prowadzącego do transformacji” nie jest związana ani z cechami gatunkowymi publikacji, ani z bezpośrednią treścią tekstów. Czas i miejsce opisywanych w publikacjach wydarzeń nie mają wpływu na charakter toposu.

Oryginalny tytuł w języku rosyjskim: „Топос ‘встреча с православием ведет к преображению’ в периодических изданиях Польской православной церкви.“


Słowa kluczowe


prawosławie; topos; transformacja; nawrócenie; periodyka; Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny

Bibliografia


Belova 2015: Belova, Olga. “From Image to Text: On Some Peculiarities of Representation of Biblical Plots in Folklore Prose.” In V. A. Romodanovskaya & I. V. Silantyev & L. V. Titova, eds. Circles of Time. In Memory of E. K. Romodanovskaya. Vol. 2: Studies, Dedications and Reminiscences: 430–440. Moscow: Indrik, 2015. [In Russian: Белова, Ольга. „От изображения к тексту: о некоторых особенностях репрезентации библейских сюжетов в фольклорной прозе.“ В: В.А. Ромодановская, И.В. Силантьев, Л.В. Титова, отв. ред. Круги времен. В память Е. К. Ромодановской. T. 2: Исследования, посвящения и воспоминания: 430–440. Москва: Индрик, 430–440.]

Eliade 1993: Eliade, Mircea. Treatise on the History of Religions. Lodz: Opus, 1993. [In Polish: Eliade, Mircea. Traktat o historii religii. Przeł. Jan Wierusz-Kowalski. Łódź: Opus, 1993.]

Kondakow 2021: Kondakow, Nikodim. Icons. History and Theology. Warsaw: Arkady, 2021. [In Polish: Kondakow, Nikodim. Ikony: Historia i teologia. Pzeł. Stanisław Ulicki. Warszawa: Arkady, 2021.]

Maeva 2017: Maeva, Mila. Bulgarian Immigrants in England in the Past and Present. Sofia: Paradigma, 2017. [In Bulgarian: Маева, Мила. Българските емигранти в Англия – минало и съвременност. София: Парадигма, 2017.]

Weil-Bergougnoux 1994: Weil-Bergougnoux, Michele. “A Software for Literary History.” Journal of French Literary History, no 11–12 (1994): 1038–1055. https://www.jstor.org/stable/40532405 (accessed 21.07.2022). [In French: Weil-Bergougnoux, Michèle. “Un logiciel pour l’histoire littéraire.” Revue d’histoire littéraire de la France, no 11–12 (1994): 1038–1055.]

CW 1989: bez autora. „Утоли наших печалей.” Cerkiewny Wiestnik, 02.1998: 21–22.

CW 1990: Malesza, Aleksander. „Myśl społeczna rosyjskiego renesansu religijnego początków XX wieku a współczesność.” Cerkiewny Wiestnik, 01–05.1990: 20–30.

PP 2003a: Czykwin, Michał. „Wciąż nie ma tu Serbów.” Przegląd Prawosławny, 05.2003: 10–13.

PP 2003b: Parafeniuk, Walentyna. „Należy cieszyć się cerkwią.” Przegląd Prawosławny, 05.2003: 22–23.

PP 2003c: Clement, Oliver. „Jak stałem się prawosławny.” Przegląd Prawosławny, 01. 2003: 14–16.

PP 2011: Radziukiewicz, Anna. „Ryska Arka.” Przegląd Prawosławny, 08.2011: 23–24.

PP 2015: Radziukiewicz, Anna. „Samochody.” Przegląd Prawosławny, 05.2015: 16–18.

PŻP 1996: Marek, szer., Tomasz, szer., Mariusz, szer. „Pielgrzymka w mundurach na Świętej Górze.” Polski Żołnierz Prawosławny, 04.1996: 16.

PŻP 2006: Dmitruk, Stefan. „Nieupiwajemaja Czasza, orędowniczka alkoholików.” Polski Żołnierz Prawosławny, 03.2006: 11–12, 18.

TP (PP) 1989: Wyszomirski, Tadeusz. „Prawosławny z wyboru.” Tygodnik Podlaski (późnej: Przegląd Prawosławny), 09.1989: 9.

TP (PP) 1991: Radziukiewicz, Anna. „Z modlitwą do pacjenta.” Tygodnik Podlaski (późnej: Przegląd Prawosławny), 07–08.1991: 18–19.

WPAKP 2005: Popławski, A. „Prawosławie w Portugalii.” Wiadomości Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego, 05.2005: 12–13.

WPAKP 2007: Sawicki, Doroteusz. „Młodzież i Św. Góra Grabarka.” Wiadomości Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego, 06.2007: 11–13.

WPAKP 2012: Krasowski, Andrzej. „Wspólna droga.” Wiadomości Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego, 03.2012: 11.

WPAKP 2014: Sawa, metropolita. „Znaczenie Prawosławia w życiu współczesnej młodzieży.” Wiadomości Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego, 05.2014: 9–10.

|CMP|

Article submitted / Zgłoszony do Redakcji: 30.04.2025 | Reviews completed / Proces recenzyjny zakończony: 04.10.2025 | Accepted for publication / Przyjęty do publikacji: 27.10.2025 | Screened with iThenticate




DOI: http://dx.doi.org/10.17951/zcm.2026.15.83-105
Data publikacji: 2026-03-18 16:53:02
Data złożenia artykułu: 2025-04-30 12:12:01


Statystyki


Widoczność abstraktów - 0
Pobrania artykułów (od 2020-06-17) - PDF (Russian) (Русский) - 0

Wskaźniki



Odwołania zewnętrzne

  • Brak odwołań zewnętrznych


Prawa autorskie (c) 2026 Jan Morawicki

Creative Commons License
Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.