Mobbing w instytucjonalnym środowisku pracy. Przykład polskich prokuratur

Aleksandra Malinowska-Bizon, Wojciech Bizon

Streszczenie w języku polskim


Badanie wpisuje się w zidentyfikowaną lukę badawczą, którą jest problematyka zachowań o charakterze mobbingowym w środowisku powszechnych jednostek organizacyjnych polskiej prokuratury. Dane zgromadzono za pomocą anonimowej ankiety, w której udział wzięło 1891 osób (12,6% wszystkich zatrudnionych), zarówno prokuratorów i asesorów, jak i personelu administracyjnego na wszystkich szczeblach prokuratury Rzeczypospolitej Polskiej. Jest to pierwsze tego typu badanie w Polsce i jedno z nielicznych w ogóle, odnoszące się do instytucjonalnego środowiska prawniczego. Wnioski potwierdzają fakt, że przypadki nękania w pracy są częstsze w organizacjach, w których obowiązki mają charakter rutynowy. Zjawisko mobbingu w polskiej prokuraturze występuje i nie ma wyłącznie charakteru marginalnego, incydentalnego. Ponad jedna czwarta ankietowanych doświadczyła w pracy zachowań wpisujących się w ustawową definicję mobbingu. Zgodnie z oczekiwaniami dominującym typem relacji służbowej, w której dochodzi do mobbingu, jest stosunek podrzędności służbowej (73% przypadków), aczkolwiek aż w ponad 12% przypadków do mobbingu dochodziło w relacjach równorzędnych. Rezultaty wskazują również na niepokojący fakt niezgłaszania tego typu zachowań (aż 68% mobbingowanych), czego głównym powodem jest brak przekonania co do skuteczności takich działań oraz brak wiary, że formalne ujawnienie cokolwiek zmieni. W świetle poznanych faktów jako rekomendacje podano sposoby przezwyciężenia zidentyfikowanych negatywnych zjawisk.


Słowa kluczowe


mobbing; miejsce pracy; instytucje rządowe; prokuratura w Polsce

Pełny tekst:

PDF (English)

Bibliografia


LITERATURE

Angeles Carnero M., Martínez B., Sánchez-Mangas R., Mobbing and Its Determinants: The Case of Spain, “Applied Economics, Taylor & Francis Journals” 2010, vol. 42(29), DOI: https://doi.org/10.1080/00036840802360112

Bjelić Gaćeša D., Mobbing in the Workplace among Respondents – Teachers Employed in Secondary Schools of the City of Pozega, Pozesko-Slavonska County, Republic of Croatia, “Pravni vjesnik” 2022, vol. 38(3–4), DOI: https://doi.org/10.25234/pv/22114

Björkqvist K., Österman K., Hjelt-Bäck M., Aggression Among University Employees, “Aggressive Behavior” 1994, vol. 20(3), DOI: https://doi.org/10.1002/1098-2337(1994)20:3<173::AID-AB2480200304>3.0.CO;2-D

Cowan R.L., It’s Complicated: Defining Workplace Bullying from the Human Resource Professional’s Perspective, “Management Communication Quarterly” 2012, vol. 26(3), DOI: https://doi.org/10.1177/0893318912439474

Drabek M., Merecz D., Job Stress, Occupational Position and Gender as Factors Differentiating Workplace Bullying Experience, “Medycyna Pracy / Workers’ Health and Safety” 2013, vol. 64(3), DOI: https://doi.org/10.13075/mp.5893/2013/0024

Einarsen S., Harassment and Bullying at Work: A Review of the Scandinavian Approach, “Aggression and Violent Behavior” 2000, vol. 5(4), DOI: https://doi.org/10.1016/S1359-1789(98)00043-3

Einarsen S., The Nature and Causes of Bullying at Work, “International Journal of Manpower” 1999, vol. 20(1–2), DOI: https://doi.org/10.1108/01437729910268588

Einarsen S., Raknes B.I., Harassment in the Workplace and the Victimization of Men, “Violence and Victims” 1997, vol. 12(3), DOI: https://doi.org/10.1891/0886-6708.12.3.247

Gamian-Wilk M., Grzesiuk L., Mobbing w miejscu pracy. Przegląd wyników badań związanych z przejawami mobbingu, genezą i konsekwencjami, “Psychologia Społeczna” 2016, vol. 11(3).

Glendinning P.M., Workplace Bullying: Curing the Cancer of the American Workplace, “Public Personnel Management” 2001, vol. 30(3), DOI: https://doi.org/10.1177/009102600103000301

Grządkowski A., Mobbing a znęcanie się, “Prokuratura i Prawo” 2011, no. 112.

Hołyst B., Patologia w miejscu pracy. Mobbing i molestowanie seksualne, “Prokuratura i Prawo” 2004, no. 1.

Jarosz S., Gozdecki K., Grosse M., Kopta S., Mobbing wśród osób wchodzących na rynek pracy, “Zarządzanie i Jakość / Management & Quality” 2021, vol. 3(2).

Kędziora K., Śmiszek K., Dyskryminacja i mobbing w zatrudnieniu, Warszawa 2008.

Klim-Klimaszewska A., Nowosad K., Mobbing in the Working Environment of Women Functioning in the State Administration versus the Organizational Culture, “Resocjalizacja Polska / Polish Journal of Social Rehabilitation” 2023, no. 25.

Knorz C., Zapf D., Mobbing – eine extreme Form sozialer Stressoren am Arbeitsplatz, “Zeitschrift für Arbeits- und Organisationspsychologie” 1996, vol. 40(1).

Leymann H., Mobbing and Psychological Terror at Workplaces, “Violence and Victims” 1990, vol. 5(2), DOI: https://doi.org/10.1891/0886-6708.5.2.119

Leymann H., Tallgren U., Investigation into the Frequency of Adult Mobbing in SSAB, a Swedish Steel Company Using the LIPT Questionnaire, “Arbete, Människa, Miljö” 1989, no. 1.

Lutgen-Sandvik P., Tracy S.J., Answering Five Key Questions about Workplace Bullying: How Communication Scholarship Provides Thought Leadership for Transforming Abuse at Work, “Management Communication Quarterly” 2012, vol. 26(1), DOI: https://doi.org/10.1177/0893318911414400

Omari M., Paull M., ‘Shut Up and Bill’: Workplace Bullying Challenges for the Legal Profession, “International Journal of the Legal Profession” 2013, vol. 20(2), DOI: https://doi.org/10.1080/09695958.2013.874350

Pawłowski M., Kułakowska M., Piątkowski Z., Mobbing jako patologia zarządzania współczesnymi organizacjami, “Postępy Techniki Przetwórstwa Spożywczego” 2019, no. 2.

Rode D., Mobbing – zjawisko negatywności wpływu społecznego, [in:] Wpływ społeczny. Badania i praktyka, ed. Z. Ratajczak, Warszawa 2000.

Rosander M., Salin D., Viita L., Blomberg S., Gender Matters: Workplace Bullying, Gender, and Mental Health, “Frontiers in Psychology” 2020, vol. 11, DOI: https://doi.org/10.3389/fpsyg.2020.560178

Salin D., Ways of Explaining Workplace Bullying: A Review of Enabling, Motivating, and Precipitating Structures and Processes in the Work Environment, “Human Relations” 2003, vol. 56(10), DOI: https://doi.org/10.1177/00187267035610003

Samnani, A.-K., Embracing New Directions in Workplace Bullying Research: A Paradigmatic Approach, “Journal of Management Inquiry” 2013, vol. 22(1), DOI: https://doi.org/10.1177/1056492612451653

Walter H., Mobbing: Kleinkrieg am Arbeitsplatz. Konflikte erkennen, offenlegen und lösen, Frankfurt am Main–New York 1993.

ONLINE SOURCES

Leymann H., The Definition of Mobbing at Workplaces, https://www.leymann.se/English/12100E.HTM (access: 26.11.2025).

LEGAL ACTS

Act of 26 June 1974 – Labor Code (consolidated text, Journal of Laws 2023, item 1465, as amended).

Act of 14 November 2003 amending the Act – Labor Code and certain other acts (Journal of Laws 2003, no. 213, item 2081).

Act of 28 January 2016 – Law on the Public Prosecutor’s Office (consolidated text, Journal of Laws 2023, item 1360, as amended).

Order of the National Prosecutor no. 41/24 of 15 April 2024 on the establishment of a Team for Counteracting Mobbing, Discriminatory Practices and Harassment in the National Prosecutor’s Office.




DOI: http://dx.doi.org/10.17951/sil.2025.34.4.11-27
Data publikacji: 2025-12-31 17:53:02
Data złożenia artykułu: 2025-07-28 20:13:59


Statystyki


Widoczność abstraktów - 0
Pobrania artykułów (od 2020-06-17) - PDF (English) - 0

Wskaźniki



Odwołania zewnętrzne

  • Brak odwołań zewnętrznych


Prawa autorskie (c) 2025 Aleksandra Malinowska-Bizon, Wojciech Bizon

Creative Commons License
Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.