Ukryj
Pokaż wszystkie
Wyślij tekst przez e-mail Równowaga między wolnym handlem a ochroną zdrowia. Wyzwania systemu Światowej Organizacji Handlu w kontekście handlu lekami
Streszczenie w języku polskim
Zasadniczo rola Światowej Organizacji Handlu (WTO – World Trade Organization) ogranicza się do regulowania handlu, ale w obliczu rosnących wyzwań zdrowotnych o charakterze transgranicznym, takich jak choroby zakaźne, jesteśmy świadkami rozszerzania zakresu oddziaływania WTO na sprawy z innych dziedzin prawa. Pandemia COVID-19 ujawniła strukturalne słabości WTO w reagowaniu na globalne kryzysy zdrowotne. W artykule omówiono problematykę handlu lekami w ramach WTO, koncentrując się na obowiązujących ramach prawnych, ich praktycznym funkcjonowaniu oraz wyzwaniach wynikających z potrzeby zapewnienia globalnego dostępu do leków. Analizie poddano przede wszystkim Porozumienie w sprawie handlowych aspektów praw własności intelektualnej (TRIPS), w tym klauzule elastyczności oraz Deklarację z Doha, które miały na celu pogodzenie ochrony praw własności intelektualnej z realizacją prawa do zdrowia. Ocenie poddano również najnowsze inicjatywy mające na celu reformę systemu WTO w kontekście zagrożeń transgranicznych. Rozważania prowadzą do wniosku, że konieczne jest bardziej elastyczne podejście do interpretacji zasad WTO, uwzględniające znaczenie zdrowia publicznego. W konkluzji sformułowano także postulaty de lege ferenda dotyczące konieczności wzmocnienia synergii między systemem handlu międzynarodowego a realizacją prawa do zdrowia. Artykuł ma charakter naukowo-badawczy. Przedstawiona problematyka ma zasięg międzynarodowy. Artykuł może mieć wartość poznawczą zarówno dla nauki, jak i dla praktyki.
Słowa kluczowe
Pełny tekst:
PDF (English)Bibliografia
LITERATURE
Abbott F.M., Bob Hudec as Chair of the Canada – Generic Pharmaceuticals Panel – the WTO Gets Something Right, “Journal of International Economic Law” 2003, vol. 6.
Aginam O., Health or Trade? A Critique of Contemporary Approaches to Global Health Diplomacy, “Asian Journal of WTO and International Health Law and Policy” 2010, vol. 5(2).
Barczewski M., Prawa własności intelektualnej w Światowej Organizacji Handlu a dostęp do produktów leczniczych, Warszawa 2013.
Correa C.M., Access to Medicines and Intellectual Property: The WTO TRIPS Agreement, Oxford 2021.
Correa C.M., Intellectual Property Rights and the Protection of Public Health, Geneva 2002.
Correa C.M., Trade Related Aspects of Intellectual Property Rights: A Commentary on the TRIPS Agreement, Oxford 2007, DOI: https://doi.org/10.1093/law/9780199271283.001.0001
Cullet P., Patents Bill, TRIPS and the Right to Health, “Economic and Political Weekly” 2001, vol. 36(43).
Desai M., Compulsory Licensing: Procedural Requirements under the TRIPS Agreement, “Pharmaceutical Policy and Law” 2016, vol. 18(1–4), DOI: https://doi.org/10.3233/PPL-160430
Dinwoodie G.B., Hennessey W., Perlmutter S., Austin G., International Intellectual Property Law and Policy, Newark 2008.
Esmail L.C., Cohen-Kohler J.C., The Politics Behind the Implementation of the WTO Paragraph 6 Decision in Canada to Increase Global Drug Access, “Global Health” 2012, vol. 8, DOI: https://doi.org/10.1186/1744-8603-8-7
Feng-Wu C., Raising the Right Concerns within the Framework of International Intellectual Property Law, “Asian Journal of WTO and International Health Law and Policy” 2010, vol. 5.
Gamharter K., Access to Affordable Medicines: Developing Responses under the TRIPS Agreement and EC Law, Wien–New York 2004.
Guennif S., Evaluating the Usefulness of Compulsory Licensing in Developing Countries: A Comparative Study of Thai and Brazilian Experiences Regarding Access to AIDS Treatments, “Developing World Bioethics” 2017, vol. 17(2), DOI: https://doi.org/10.1111/dewb.12124
Halaijan D., Inadequacy of TRIPS and the Compulsory License: Why Broad Compulsory Licensing Is Not a Viable Solution to the Access Medicine Problem, “Brooklyn Journal of International Law” 2013, vol. 38.
Harrison J., The Human Rights Impact of the World Trade Organization, Oxford–Portland 2007.
Hestermeyer H., Human Rights and the WTO: The Case of Patents and Access to Medicine, Oxford 2008, DOI: https://doi.org/10.1093/acprof:oso/9780199552177.001.0001
Petersmann E.U., Human Rights and the Law of the World Trade Organization, “Journal of World Trade” 2001, vol. 35(3).
Ranjan P., Understanding the Conflicts between the TRIPS Agreement and the Human Right to Health, “Journal of the World Investment and Trade” 2008, vol. 9(6), DOI: https://doi.org/10.1163/221190008X00278
Sen S., The WTO Agreement and the Right to Health. Conflict or Consensus: A Developing Country Perspective, “National University of Juridical Sciences Law Review” 2008, vol. 1(2).
Shadlen K., Coalitions and Compliance: The Political Economy of Pharmaceutical Patents in Latin America, Oxford 2017.
Taubman A., Wager H., Watal J. (eds.), A Handbook of the WTO TRIPS Agreement, Cambridge 2012, DOI: https://doi.org/10.30875/f6287588-en
Vall M. du, Okres globalizacji ochrony (ujednolicanie w skali światowej przepisów prawnych, tworzenie ponadnarodowych systemów ochrony), [in:] M. du Vall, E. Traple, P. Kostański, J. Ożegalska-Trybalska, P. Podrecki, Prawo patentowe, Warszawa 2017.
Vall M. du, Uzasadnienie systemu ochrony własności przemysłowej, [in:] System Prawa Prywatnego, vol. 14A: Prawo własności przemysłowej, ed. R. Skubisz, Warszawa 2012.
Velasquez G., The Right to Health and Medicines: The Case of Recent Negotiations on the Global Strategy on Public Health, Innovation on Intellectual Property, “South Centre Research Papers” 2011, vol. 35.
Watal J., Intellectual Property Rights in the WTO and Developing Countries, The Hague 2001.
Więckowski Z., Licencje przymusowe w systemie ochrony patentowej produktów leczniczych, Warszawa 2020.
Wiszniewska J., Licencja przymusowa – panaceum na epidemię?, “Internetowy Kwartalnik Antymonopolowy i Regulacyjny” 2021, vol. 10(1), DOI: https://doi.org/10.7172/2299-5749.IKAR.1.10.5
Wiśniewska W., Stosowanie praktyk ograniczających konkurencję w sektorze farmaceutycznym na tle prawa Unii Europejskiej, Warszawa 2012.
Wróbel A., Handel lekami w regulacjach Światowej Organizacji Handlu [in:] Ochrona zdrowia w stosunkach międzynarodowych. Zagadnienia wybrane, eds. W. Lizak, A.M. Solarz, Warszawa 2013.
Xiong P., Pharmaceutical Patents in the TRIPS Agreement and the Right to Health: Can These Rights Be Reconciled?, “University of Western Australia Law Review” 2012, vol. 36(1).
ONLINE SOURCES
Hoen E., TRIPS, Pharmaceutical Patents and Access to Essential Medicines: Seattle, Doha and Beyond, https://www.who.int/intellectualproperty/topics/ip/tHoen.pdf (access: 12.4.2024).
World Trade Organization, Implementation of Paragraph 6 of the Doha Declaration on the TRIPS Agreement and Public Health, https://www.wto.org/english/tratop_e/trips_e/implem_para6_e.htm (access: 3.8.2024).
World Trade Organization, World Health Organization, World Intellectual Property Organization, Promoting Access to Medical Technologies and Innovation: Intersections between Public Health, Intellectual Property and Trade, 2020, https://www.wto.org/english/res_e/booksp_e/who-wipo-wto_2020_e.pdf (access: 12.12.2025).
Wu X., Khazin B.P., Patent-Related Actions Taken in WTO Members in Response to the COVID-19 Pandemic, 21.10.2020, https://www.wto.org/english/res_e/reser_e/ersd202012_e.pdf (access: 24.9.2024).
LEGAL ACTS
Act of 30 June 2000 – Industrial Property Law (consolidated text, Journal of Laws 2020, item 286, as amended).
Agreement on Trade-Related Aspects of Intellectual Property Rights (TRIPS Agreement), 15 April 1994.
Decision of the WTO of 30 August 2003: Implementation of Paragraph 6 of the Doha Declaration on the TRIPS Agreement and Public Health, WT/L/540, 2 September 2003.
Doha Declaration on the TRIPS Agreement and Public Health, WT/MIN(01)/DEC/1, 14 November 2001.
Marrakesh Agreement Establishing the World Trade Organization, Annex 1C, 1869 UNTS 299, 33 I.L.M. 1197 (1994).
CASE LAW
WTO, Canada v. Patent Protection of Pharmaceutical Products, Panel Report, WT/DS114/R.
DOI: http://dx.doi.org/10.17951/sil.2025.34.4.101-116
Data publikacji: 2025-12-31 17:53:40
Data złożenia artykułu: 2025-06-18 16:57:55
Statystyki
Wskaźniki
Odwołania zewnętrzne
- Brak odwołań zewnętrznych
Prawa autorskie (c) 2025 Paulina Krukowska-Siembida
Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.