Ukryj
Pokaż wszystkie
Wyślij tekst przez e-mail Współczesny wymiar bezpieczeństwa kulturowego
Streszczenie w języku polskim
Bezpieczeństwo kulturowe stanowi o potencjale twórczym określonego społeczeństwa. Kultura zaś świadczy o tożsamości, z której wynika cały proces rozwojowy danego narodu. Współczesne społeczeństwa, szczególnie w erze globalizacji i intensyfikacji migracji, stoją przed wyzwaniem zarządzania różnorodnością kulturową oraz ochrony swoich unikalnych tradycji. Zrozumienie i ochrona różnych wymiarów bezpieczeństwa kulturowego stanowią swego rodzaju wyzwanie, które wymaga zintegrowanego podejścia oraz współpracy nie tylko w wymiarze międzynarodowym, a szczególnie wsparcia dla lokalnych społeczności w zachowaniu i pielęgnowaniu ich dziedzictwa. Hipoteza badawcza zakłada, że bezpieczeństwo kulturowe jest jednym z elementów bezpieczeństwa państwa, wpływa bowiem na jego stabilność społeczną i polityczną. W celu jej weryfikacji zastosowano podejście interdyscyplinarne, łączące perspektywy: prawniczą, socjologiczną, politologiczną i kulturową. Przeprowadzono analizę literatury przedmiotu oraz aktów prawnych i dokumentów międzynarodowych, a także studia przypadków. Wnioski płynące z badań wskazują na to, że państwa prowadzące efektywną politykę kulturową są odporniejsze na zagrożenia hybrydowe, dezinformację oraz polaryzację.
Słowa kluczowe
Pełny tekst:
PDF (English)Bibliografia
LITERATURE
Beutlich J., Bezpieczeństwo a postawy wobec własnego narodu: patriotyzm i nacjonalizm, “Przegląd Naukowo-Metodyczny. Edukacja dla Bezpieczeństwa” 2010, no. 1.
Bodziany M., Bezpieczeństwo kulturowe Polski w „cieniu” zagrożeń XXI w., “Wschodnioznawstwo” 2017, vol. 11.
Chojnowski L., Polityczny sektor bezpieczeństwa, “Zeszyty Naukowe WSOWL” 2012, no. 3.
Czaja J., Kulturowe czynniki bezpieczeństwa, Kraków 2008.
Dobosz P., Pojęcie dziedzictwa kulturowego i jego znaczenie dla działań polskiej administracji publicznej wobec integracji europejskiej, “Ochrona Zabytków” 2002, vol. 55(2).
El Ghamari M., Zagrożenia bezpieczeństwa kulturowego wobec kryzysu migracyjnego oraz terroryzmu w obszarze, “Ante Portas – Studia nad Bezpieczeństwem” 2016, no. 2.
Filipek A., Relacje między kulturą społeczną a bezpieczeństwem społecznym, Warszawa–Siedlce 2013.
Gawlikowski K., Dialog międzykulturowy – „inspirująca koncepcja” czy konieczność?, [in:] Kultury świata w dialogu, ed. A. Czajka, Warszawa 2012.
Gierszewski J., Bezpieczeństwo społeczne. Studium z zakresu teorii bezpieczeństwa narodowego, Warszawa 2013.
Gierszewski J., Bezpieczeństwo społeczne jako dziedzina bezpieczeństwa narodowego, “Historia Polski” 2018, no. 23, DOI: https://doi.org/10.12775/HiP.2018.002
Grabowski T.W., Bezpieczeństwo, [in:] Bezpieczeństwo publiczne, ed. T.W. Grabowski, Kraków 2023, DOI: https://doi.org/10.35765/slowniki.370
Inglehart R., Norris P., Wzbierająca fala. Równouprawnienie płci a zmiana kulturowa na świecie, Warszawa 2009.
Jach D., Wybrane zagadnienia z zakresu bezpieczeństwa kulturowego, “Wiedza Obronna” 2018, no. 1–2, DOI: https://doi.org/10.34752/wvxj-k680
Jemioło T., Bezpieczeństwo kulturowe w warunkach globalizacji i procesów społecznych, “Zeszyt Problemowy TWO” 2001, no. 3.
Kaczmarek K., Karpiuk M., Kostrubiec J., Security of the Eastern Border of the European Union: The Politico-Legal Aspects, “Revista Jurídica Portucalense” 2025, vol. 1(38), DOI: https://doi.org/10.34625/issn.2183-2705(38)2025.ic-10
Kaczmarek K., Karpiuk M., Melchior C., A Holistic Approach to Cybersecurity and Data Protection in the Age of Artificial Intelligence and Big Data, “Prawo i Więź” 2024, no. 3, DOI: https://doi.org/10.36128/PRIW.VI50.907
Kaczmarek K., Karpiuk M., Spaziani A., Use of Artificial Intelligence in Public Sector: Threats and Prospects, “Studia Iuridica Toruniensia” 2025, vol. 26(1), DOI: http://dx.doi.org/10.12775/SIT.2025.002
Kania R., Polityczne uwarunkowania współczesnego systemu ochrony prawnej dziedzictwa kulturalnego w Polsce – wybrane zagadnienia, “Studia Prawnoustrojowe” 2021, no. 51, DOI: https://doi.org/10.31648/sp.6391
Karpiuk M., Glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2018 r. (II OSK 2524/17), “Studia Iuridica Lublinensia” 2019, vol. 28(1), DOI: https://doi.org/10.17951/sil.2019.28.1.185-194
Karpiuk M., Kostrubiec J., Provincial Governor as a Body Responsible for Combating State Security Threats, “Studia Iuridica Lublinensia” 2024, vol. 33(1), DOI: https://doi.org/10.17951/sil.2024.33.1.107-122
Karpiuk M., Melchior C., Soler U., Cybersecurity Management in the Public Service Sector, “Prawo i Więź” 2023, no. 4, DOI: https://doi.org/10.36128/priw.vi47.751
Kłoskowska A., Socjologia kultury, Warszawa 1981.
Korporowicz L., Bezpieczeństwo kulturowe w rozwoju zrównoważonym, “Edukacja Międzykulturowa” 2018, no. 2, DOI: https://doi.org/10.15804/em.2018.02.02
Kostrubiec J., Karpiuk M., Tyrawa D., The Status of Municipal Government in the Sphere of Ecological Security, “Hungarian Journal of Legal Studies” 2024, vol. 65(2), DOI: https://doi.org/10.1556/2052.2024.00510
Kośmider T., Kulturowy wymiar bezpieczeństwa państwa polskiego – wyzwania i zagrożenia, “Rozprawy Społeczne” 2014, vol. 8(1).
Kroeber A., Istota kultury, Warszawa 2002.
Leszczyński M., Bezpieczeństwo społeczne a współczesne państwo, “Zeszyty Naukowe Akademii Marynarki Wojennej” 2011, no. 2.
Leszczyński M., Kształtowanie bezpieczeństwa społecznego przez państwo, “Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu” 2010, vol. 102.
Łapińska A., Pojęcie bezpieczeństwa kulturowego – próba systematyzacji, “Securitologia” 2014, no. 2.
Łukaczyński J., Wybrane zagadnienia prawnej ochrony dziedzictwa kulturowego w krajach Unii Europejskiej, “Przegląd Prawa i Administracji” 2012, vol. 89.
Michałowska G., Bezpieczeństwo kulturowe w warunkach globalizacji procesów społecznych, [in:] Bezpieczeństwo narodowe i międzynarodowe u schyłku XX wieku, eds. D.B. Bobrow, E. Haliżak, R. Zięba, Warszawa 1997.
Murzyn-Kupisz M., Barbarzyńca w ogrodzie? Dziedzictwo kulturowe widziane z perspektywy ekonomii, “Zarządzanie Publiczne” 2010, no. 3.
Nikitorowicz J., Guziuk-Tkacz M., Wielokulturowość – międzykulturowość – transkulturowość w kontekście edukacyjnym, “Edukacja Międzykulturowa” 2021, no. 2.
Pawłowski J., Postrzeganie bezpieczeństwa militarnego i politycznego w świetle uwarunkowań politycznych i zagrożeń dla państwa. Próba definiowania, “Wiedza Obronna” 2022, vol. 281(4), DOI: https://doi.org/10.34752/2022-b281
Piwowarski J., Trzy filary kultury bezpieczeństwa, “Kultura Bezpieczeństwa” 2018, vol. 30, DOI: https://doi.org/10.5604/01.3001.0012.5880
Szczepański A., Pojęcie bezpieczeństwa i jego typologia – próba systematyzacji, “Zeszyty Naukowe Collegium Witelona” 2023, vol. 3(48), DOI: https://doi.org/10.5604/01.3001.0054.4380
Szerląg A., Bezpieczeństwo kulturowe przesłanką konstruowania tożsamości młodego pokolenia na styku kultur. Ku jakiej tożsamości?, “Multicultural Studies” 2018, vol. 5(1), DOI: https://doi.org/10.23734/mcs.2018.1.025.037
Wiktor-Mach D., Dziedzictwo kulturowe a rozwój. Dylematy i wyzwania na przykładzie Turcji, [in:] Tożsamość i efektywność. W poszukiwaniu mechanizmów zrównoważonego rozwoju, eds. K. Jarecka-Stępień, A. Surdej, Toruń 2016.
Wiktor-Mach D., Rola UNESCO w ochronie dziedzictwa kulturowego w konfliktach zbrojnych, “Horyzonty Polityki” 2017, vol. 8(24), DOI: https://doi.org/10.17399/HP.2017.082402
Wiśniewska M.Z., Bezpieczeństwo – pojęcie, istota, typologia, “Problemy Jakości” 2017, no. 2, DOI: https://doi.org/10.15199/48.2017.2.1
Włodkowska-Bagan A., Bezpieczeństwo kulturowe, [in:] Bezpieczeństwo państwa, eds. K.A. Wojtaszczyk, A. Materska-Sosnowska, Warszawa 2009.
Zalewski S., Bezpieczeństwo polityczne państwa, [in:] Podstawy bezpieczeństwa narodowego (państwa). Podręcznik akademicki, ed. J. Pawłowski, Warszawa 2017.
ONLINE SOURCES
Bezpieczeństwo, [in:] Wielki słownik języka polskiego, https://wsjp.pl/haslo/podglad/83399/bezpieczenstwo/5212747/stan (access: 9.2.2025).
Development Strategy of the National Security System of the Republic of Poland 2022, adopted by the Council of Ministers on 9 April 2013, National Security Bureau, https://www.bbn.gov.pl/ftp/dok/01/strategia_rozwoju_systemu_bezpieczenstwa_narodowego_rp_2022.pdf (access: 5.3.2025).
Muzeum w 3D i maszyna czasu – technologie cyfrowe na rzecz dziedzictwa kulturowego, https://www.kpk.gov.pl/wp-content/uploads/2023/06/06_Artykul_Muzeum-w-3D-i-maszyna-czasu-%E2%80%93-technologie-cyfrowe-na-rzecz-dziedzictwa-kulturowego_asl.pdf (access: 10.2.2025).
LEGAL ACTS
Act of 23 July 2003 on the protection and guardianship of monuments (Journal of Laws 2003, no. 162, item 1568).
Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage, adopted by UNESCO on 16 November 1972 (Journal of Laws 1976, no. 32, item 190).
Convention on the Means of Prohibiting and Preventing the Illicit Import, Export and Transfer of Ownership of Cultural Property, 14 November 1970 (Journal of Laws 1976, no. 20, item 106).
Convention for the Safeguarding of the Intangible Cultural Heritage, adopted by UNESCO on 17 October 2003 (Journal of Laws 2011, no. 172, item 1018).
Convention on the Protection and Promotion of the Diversity of Cultural Expressions, adopted by UNESCO on 20 October 2005 (Journal of Laws 2007, no. 215, item 1585).
Declaration on Cultural Diversity, adopted by the Committee of Ministers on 7 December 2000 at the 733rd meeting of the Ministers’ Deputies.
DOI: http://dx.doi.org/10.17951/sil.2025.34.4.83-99
Data publikacji: 2025-12-31 17:53:34
Data złożenia artykułu: 2025-03-27 06:06:04
Statystyki
Wskaźniki
Odwołania zewnętrzne
- Brak odwołań zewnętrznych
Prawa autorskie (c) 2025 Zbigniew Werra, Krzysztof Kaczmarek, Michał Polak
Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.