Pojęcie dawcy w świetle ustawy z dnia 1 lipca 2005 r. o pobieraniu, przechowywaniu i przeszczepianiu komórek, tkanek i narządów. Uwagi de lege lata i de lege ferenda

Streszczenie w języku polskim

Artykuł ma charakter naukowo-badawczy, a rozważania w nim prowadzone koncentrują się wokół pojęć związanych ze stroną podmiotową donacji, użytych przez polskiego prawodawcę w ustawie o pobieraniu, przechowywaniu, przeszczepianiu komórek, tkanek i narządów, a także przez prawodawcę unijnego w relewantnych aktach: rozporządzeniu i dyrektywach. Kluczowe pojęcia dawcy oraz żywego dawcy posiadają definicje legalne, natomiast inne pojęcia, równie istotne dla procesu przeszczepiania, nie zostały wyjaśnione w żadnym z poddanych analizie aktów prawnych. Tymczasem równie często prawodawcy używają takich określeń jak: dawca szpiku, dawca narządu, potencjalny dawca, kandydat na dawcę, a także tytułów Dawca Przeszczepu oraz Zasłużony Dawca Przeszczepu. W związku z tym celem opracowania jest analiza wskazanych pojęć i próba ustalenia ich znaczenia. Uznano przy tym, że mnogość terminów związanych ze stroną podmiotową donacji oraz jej poszczególnymi etapami, jak również wielość ich definicji legalnych nie pozwalają jednoznacznie ustalić ich znaczenia oraz wyznaczyć wyraźnej relacji między nimi. Problemy interpretacyjne pojęcia dawcy oraz pojęć do niego zbliżonych nie są przy tym rozważaniami wyłącznie teoretycznymi. Są one niezwykle istotne, gdyż poszczególne etapy procedury przeszczepiania wiążą się z różnymi uprawnieniami i obowiązkami zarówno po stronie podmiotów leczniczych, osób wykonujących zawody medyczne, jak i samych dawców czy też potencjalnych dawców albo kandydatów na dawców. Jako że zagadnienie będące przedmiotem rozważań niezwykle rzadko jest poddawane pogłębionym analizom naukowym, w założeniu przeprowadzenie badań w tym zakresie i upowszechnienie ich wyników może okazać się pomocne w wypracowaniu nowych rozwiązań legislacyjnych.