Prawne i finansowe mechanizmy wspierania dochodów producentów rolnych wobec kryzysów w rolnictwie
Streszczenie w języku polskim
Przedmiotem artykułu są zagadnienia związane z podejściem ustawodawcy do występowania pewnych zmian na rynku rolnym, które obniżają bezpieczeństwo finansowe producentów rolnych. Deformacje te są związane z pojawieniem się negatywnych zjawisk gospodarczych, takich jak ryzyko, sytuacja kryzysowa lub kryzys. Zakłócają one rentowność gospodarstw rolnych, a w skrajnych przypadkach prowadzą do zaniku działalności rolniczej. Celem artykułu była próba odpowiedzi na pytanie, czy rozwiązania normatywne proponowane na szczeblu Unii Europejskiej chronią dochody producentów rolnych w obliczu wystąpienia kryzysów w rolnictwie. W artykule stwierdzono, że instrumenty prawne i ekonomiczne przyjęte w ramach Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023–2027 w dużej mierze nie odpowiadają aktualnym potrzebom wynikającym z ochrony środków bytowania producentów rolnych w Unii Europejskiej. Wynika to z faktu, że nie są one adekwatne do skutków obecnych wielorakich kryzysów na rynku rolnym, związanych z wojną w Ukrainie, występowaniem zjawisk klimatycznych na dużą skalę oraz nadal odczuwanymi skutkami kryzysu pandemii COVID-19. Powoduje to, że producenci rolni nie są w stanie poradzić sobie z jego negatywnymi skutkami.
Słowa kluczowe
Pełny tekst:
PDF (English)Bibliografia
LITERATURE
Bartha I., Horváth T.M., State Aid as a Risk in the Policy of Competitive Advantages in the European Union, “Studia Iuridica Lublinensia” 2023, vol. 32(2), DOI: https://doi.org/10.17951/sil.2023.32.2.35-55
Boin A., Ekengren M., Rhinard M., The Study of Crisis Management, [in:] The Routledge Handbook of Security Studies, eds. M.D. Cavelty, V. Mauer, New York 2016.
Działo J., Pomoc publiczna a polityka konkurencji w Unii Europejskiej w okresie kryzysu gospodarczego, “Ekonomia i Prawo” 2012, vol. 13(1), DOI: https://dx.doi.org/10.12775/EiP.2014.016
Kata R., Nowak K., Leszczyńska M., Kowal A., Sebastianka B., Bezpieczeństwo finansowe gospodarstw domowych. Wybrane zagadnienia, Rzeszów 2021.
Kurcz B., Komentarz do art. 107, [in:] Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Komentarz, vol. 2: Art. 90–222, eds. K. Kowalik-Bańczyk, M. Szwarc-Kuczer, A. Wróbel, LEX/el. 2012.
Laska D., Wicki L., Rodzaje ryzyka w działalności rolniczej oraz ich postrzeganie przez rolników, “Zeszyty Naukowe SGGW. Ekonomika i Organizacja Gospodarki Żywnościowej” 2012, no. 95, DOI: https://doi.org/10.22630/EIOGZ.2012.95.2
Lipińska I., Agricultural Crises – Selected Legal Aspects of Drought, “EU Agrarian Law” 2023, vol. 12(1), DOI: https://doi.org/10.2478/eual-2023-0002
Lipińska I., Prawne aspekty zarządzania ryzykiem w działalności rolniczej, Warszawa 2019.
Lipińska I., Prawne instrumenty zarządzania kryzysowego w rolnictwie, “Przegląd Prawa Rolnego” 2014, no. 2, DOI: https://doi.org/10.14746/ppr.2014.15.2.5
Otwinowski W., Kryzys i sytuacja kryzysowa, “Przegląd Naukowo-Metodyczny. Edukacja dla Bezpieczeństwa” 2010, no. 2.
Ryś-Jurek R., Bezpieczeństwo finansowe i stabilność finansowa gospodarstw rolnych w Polsce po akcesji do Unii Europejskiej, Poznań 2023, DOI: https://doi.org/10.17306/m.78-83-67112-39-0
Seidl M., Šimák L., Zamiar Z., Aktualne zagadnienia zarządzania kryzysowego, Wrocław 2009.
Wróblewski R., Zarys teorii kryzysu. Zagadnienia prewencji i zarządzania kryzysami, Warszawa 1996.
ONLINE SOURCES
Bourget B., The Various Causes of the Agricultural Crisis in Europe, 26.2.2024, https://www.robert-schuman.eu/en/european-issues/738-the-various-causes-of-the-agricultural-crisis-in-europe (access: 1.11.2025).
Diaz Crego M., Kotanidis S., States of Emergency in Response to the Coronavirus Crisis: Normative Response and Parliamentary Oversight in EU Member States during the First Wave of the Pandemic, 2020, https://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/STUD/2020/659385/EPRS_STU(2020)659385_EN.pdf (access: 1.11.2025).
Komisja Europejska, Najważniejsze cele polityczne WPR na lata 2023–2027, https://agriculture.ec.europa.eu/common-agricultural-policy/cap-overview/cap-2023-27/key-policy-objectives-cap-2023-27_pl#dokumenty (access: 2.11.2025).
Rada Europejska, Zasady finansowania WPR (2023–2027), https://www.consilium.europa.eu/pl/policies/cap-introduction/cap-future-2020-common-agricultural-policy-2023-2027 (access: 2.11.2025).
Starosta A., Kultura organizacyjna w zarządzaniu antykryzysowym w przedsiębiorstwie, Rozprawa doktorska niepublikowana, Poznań 2014, https://www.wbc.poznan.pl/Content/317003 (access: 2.11.2025).
Szabó Z., Minimum Wage Policies Offer a Lesson for Advancement of Farming, 1.10.2024, https://www.euractiv.com/section/agriculture-food/opinion/minimum-wage-policies-offer-a-lesson-for-advancement-of-farming (access: 2.11.2025).
DOCUMENTS
Communication from the Commission to the Council on risk and crisis management in agriculture, Brussels, 9.3.2005, COM(2005) 74 final.
Report from the Commission to the European Parliament and the Council: The use of crisis measures adopted pursuant to Articles 219 to 222 of the CMO Regulation, Brussels, 22.1.2024. COM(2024) 12 final.
LEGAL ACTS
Council Decision (2014/415/EU) of 24 June 2014 on the arrangements for the implementation by the Union of the solidarity clause (OJ L 192/53, 1.7.2014).
Regulation (EU) No. 1306/2013 of the European Parliament and of the Council of 17 December 2013 on the financing, management and monitoring of the common agricultural policy and repealing Council Regulations (EEC) No. 352/78, (EC) No. 165/94, (EC) No. 2799/98, (EC) No. 814/2000, (EC) No. 1290/2005 and (EC) No. 485/2008 (OJ L 347/549, 20.12.2013).
Regulation (EU) No. 1308/2013 of the European Parliament and of the Council of 17 December 2013 establishing a common organisation of the markets in agricultural products and repealing Council Regulations (EEC) No. 922/72, (EEC) No. 234/79, (EC) No. 1037/2001 and (EC) No. 1234/2007 (OJ L 347/671, 20.12.2013).
Regulation (EU) 2021/2116 of the European Parliament and of the Council of 2 December 2021 on the financing, management and monitoring of the common agricultural policy and repealing Regulation (EU) No. 1306/2013 (OJ L 435/187, 6.12.2021).
DOI: http://dx.doi.org/10.17951/sil.2025.34.4.131-145
Data publikacji: 2025-12-31 17:53:51
Data złożenia artykułu: 2024-07-09 17:57:58
Statystyki
Wskaźniki
Odwołania zewnętrzne
- Brak odwołań zewnętrznych
Prawa autorskie (c) 2025 Izabela Lipińska

Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.