Obliczanie terminu zasiedzenia służebności przesyłu. Glosa aprobująca do postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 24 lutego 2023 r. (III CZP 108/22, Legalis nr 2899506)
Streszczenie w języku polskim
Sąd Najwyższy w glosowanym postanowieniu z dnia 24 lutego 2023 r. (III CZP 108/22, Legalis nr 2899506) negatywnie ocenił istnienie (w okresie od 1 stycznia 1965 r. do 2 sierpnia 2008 r., tj. przed wejściem w życie ustawy o służebnościach przesyłu) służebności „o treści odpowiadającej służebności przesyłu” oraz uznał za niedopuszczalne doliczanie czasu posiadania takiej służebności do okresu zasiedzenia służebności przesyłu, niezbędnego do jej nabycia w drodze zasiedzenia. Sąd Najwyższy sformułował powyższe wnioski, opierając się na zasadzie niedziałania wstecz norm prawa cywilnego (art. 3 k.c.). Za dominujące w orzecznictwie należy uznać stanowisko aprobujące uwzględnianie przy obliczaniu biegu zasiedzenia służebności przesyłu czasu korzystania przez przedsiębiorcę z cudzej nieruchomości w okresie przed dodaniem do Kodeksu cywilnego przepisów o służebnościach przesyłu. Glosowane postanowienie stanowi zatem odstępstwo od dominującego stanowiska judykatury i jako takie zasługuje na komentarz. W glosie zaaprobowano pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy. Z uwagi na to, że zagadnienie prawne sformułowane w przedmiotowej sprawie przez Sąd Okręgowy dotyczyło „służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu”, w glosie odniesiono się również do kwestii dopuszczalności istnienia w okresie od 1 stycznia 1965 r. do 2 sierpnia 2008 r. takich służebności oraz zaliczenia ich posiadania na poczet zasiedzenia służebności przesyłu.
Słowa kluczowe
Pełny tekst:
PDFBibliografia
LITERATURA
Balwicka-Szczyrba M., Glosa do postanowienia Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 20 września 2013 r., II CSK 10/13, „Orzecznictwo Sądów Polskich” 2015, nr 2.
Balwicka-Szczyrba M., Kilka uwag polemicznych na temat problematyki intertemporalnej służebności przesyłu, „Kwartalnik Prawa Prywatnego” 2015, nr 4.
Balwicka-Szczyrba M., Korzystanie z nieruchomości przez przedsiębiorców przesyłowych – właścicieli urządzeń przesyłowych, Warszawa 2015.
Bieniek G., Urządzenia przesyłowe. Problematyka prawna, Warszawa 2008.
Gniewek E., [w:] System Prawa Prywatnego, t. 4: Prawo rzeczowe, red. E. Gniewek, Warszawa 2012.
Gniewek E., Glosa do uchwały SN z 17 stycznia 2003 r., III CZP 79/02, „Rejent” 2003, nr 5.
Gniewek E., Komentarz do art. 3051, [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, red. E. Gniewek, P. Machnikowski, Legalis 2023.
Godlewski M., Zasiedzenie służebności przesyłu, „Monitor Prawniczy” 2010, nr 7.
Górska K., Problemy intertemporalne zasiedzenia służebności przesyłu – uwagi polemiczne, „Monitor Prawniczy” 2014, nr 14.
Grochowski M., Służebność przesyłu – problemy intertemporalne, „Monitor Prawniczy” 2014, nr 1.
Janiszewska B., Turczyn J., Zagadnienia przesyłowe – powrót do dyskusji. Cz. I, „Monitor Prawniczy” 2023, nr 10.
Jantowski L., Stwierdzenie nabycia przez zasiedzenie służebności przesyłu i służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu, Warszawa 2020.
Katner W.J., Kontrowersje wokół zasiedzenia dzisiejszej służebności przesyłu na tle orzecznictwa Sądu Najwyższego, [w:] Rozprawy z prawa prywatnego. Księga jubileuszowa dedykowana Profesorowi Wojciechowi Popiołkowi, red. M. Pazdan, M. Jagielska, E. Rott-Pietrzyk, M. Szpunar, Warszawa 2017.
Kokoszka D., Prawna problematyka urządzeń przesyłowych (art. 49 k.c.) na tle propozycji Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego. Cz. I, „Rejent” 2007, nr 6.
Kokoszka D., Prawna problematyka urządzeń przesyłowych (art. 49 k.c.) na tle propozycji Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego. Cz. II, „Rejent” 2007, nr 7–8.
Kondek J.M., Termin zasiedzenia służebności przesyłu okresu władania przez przedsiębiorcę nieruchomością w zakresie służebności przesyłu przed 3.08.2008 r. – glosa do uchwały Sądu Najwyższego z 22.05.2013 r. (III CZP 18/13), „Glosa” 2014, nr 2.
Korusiewicz A., Zasiedzenie służebności – aspekty przedmiotowe, „Rejent” 2012, nr 11.
Kuniewicz Z., Służebność gruntowa odpowiadająca treści służebności przesyłu – funkcjonalna czy prawotwórcza wykładnia prawa?, [w:] Służebność przesyłu. Zagadnienia prywatnoprawne oraz publicznoprawne, red. Z. Kuniewicz, Warszawa 2022.
Kuniewicz Z., Sytuacja prawna urządzeń przesyłowych wymienionych w art. 49 k.c., [w:] Księga jubileuszowa Profesora Tadeusza Smyczyńskiego, Toruń 2008.
Lewandowski P., Służebność przesyłu w prawie polskim, Warszawa 2014.
Łętowska E., [w:] Prawo intertemporalne w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego, red. E. Łętowska, K. Osajda, Warszawa 2008.
Matusik G., Własność urządzeń przesyłowych a prawa do gruntu, Warszawa 2011.
Olczyk M., Komentarz do art. 3054 Kodeksu cywilnego, [w:] Kodeks cywilny. Komentarz do zmian wprowadzonych ustawą z dnia 30 maja 2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw, LEX/el. 2008.
Pietrzykowski T., [w:] System Prawa Prywatnego, t. 1: Prawo cywilne – część ogólna, red. M. Safjan, Warszawa 2012.
Rakoczy B., Służebność przesyłu w praktyce, Warszawa 2012.
Trzaskowski R., Korzystanie przez przedsiębiorstwa energetyczne z cudzych nieruchomości, cz. I, „Rejent” 2003, nr 1.
Warciński M., Służebność przesyłu. Glosa do uchwały Sądu Najwyższego z 22.05.2013 r. (III CZP 18/13), „Przegląd Sądowy” 2016, nr 3.
Węgrzynowicz Ł., Zasiedzenie w dobrej wierze służebności odpowiadającej treści służebności przesyłu w związku z uwłaszczeniem przedsiębiorstw państwowych, „Monitor Prawniczy” 2020, nr 7.
Wszołek J., Zasiedzenie służebności przesyłu, „Rejent” 2012, nr 1.
Zalewski M., Zasiedzenie służebności przesyłu – próba oceny zagadnień intertemporalnych, „Studia Iuridica Lublinensia” 2011, vol. 16.
ŹRÓDŁA INTERNETOWE
Sejm RP, VI kadencja, Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks cywilny, druk sejmowy nr 3595, https://orka.sejm.gov.pl/Drukika.nsf (dostęp: 2.01.2024).
Sejm RP, VI kadencja, Uzasadnienie do projektu ustawy z dnia 30 maja 2008 r., druk sejmowy nr 81, https://orka.sejm.gov.pl/Druki6ka.nsf (dostęp: 7.10.2025).
Sejm RP, VII kadencja, Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks cywilny, druk sejmowy nr 74, https://www.sejm.gov.pl/sejm7.nsf/PrzebiegProc.xsp?nr=74 (dostęp: 2.01.2024).
AKTY PRAWNE
Dekret z dnia 11 października 1946 r. – Prawo rzeczowe (Dz.U. 1946, nr 57, poz. 319).
Ustawa z dnia 24 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. 2025, nr 1071, ze zm.).
Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o zmianie ustawy o przedsiębiorstwach państwowych (Dz.U. 1991, nr 2, poz. 6).
Ustawa z dnia 30 maja 2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2008, nr 116, poz. 731).
ORZECZNICTWO
Postanowienie SN z dnia 31 grudnia 1962 r., II CR 1006/62, OSPiKA 1964, nr 5, poz. 91.
Postanowienie SN z dnia 10 lipca 2008 r., III CSK 73/08, Legalis nr 127023.
Postanowienie SN z dnia 30 września 2008 r., II CSK 154/08, Legalis nr 133180.
Postanowienie SN z dnia 7 listopada 2008 r., II CSK 326/08, Legalis nr 553525.
Postanowienie SN z dnia 5 lipca 2012 r., IV CSK 606/11, Legalis nr 537223.
Postanowienie SN z dnia 23 października 2013 r., IV CSK 30/13, Legalis nr 750490.
Postanowienie SN z dnia 30 października 2013 r., V CSK 497/12, Legalis nr 810302.
Postanowienie SN z dnia 18 września 2014 r., V CSK 553/13, Legalis nr 2301237.
Postanowienie SN z dnia 15 lutego 2018 r., II CSK 607/17, Legalis nr 2296465.
Postanowienie SN z dnia 5 października 2018 r., V CSK 169/18, Legalis nr 1830783.
Postanowienie SN z dnia 30 października 2018 r., II CSK 264/18, Legalis nr 1839718.
Postanowienie SN z dnia 24 stycznia 2019 r., II CSK 740/17, Legalis nr 1874449.
Postanowienie SN z dnia 6 maja 2019 r., V CSK 19/19, Legalis nr 1923521.
Postanowienie SN z dnia 29 stycznia 2020 r., IV CSK 345/19, Legalis nr 2571449.
Postanowienie SN z dnia 29 stycznia 2020 r., V CSK 271/20, Legalis nr 2587412.
Postanowienie SN z dnia 14 lutego 2020 r., II CSK 461/19, Legalis nr 2571653.
Postanowienie SN z dnia 22 czerwca 2020 r., IV CSK 747/19, Legalis nr 2599527.
Postanowienie SN z dnia 27 sierpnia 2020 r., IV CSK 165/20, Legalis nr 2471263.
Uchwała SN z dnia 3 czerwca 1965 r., III CO 34/65, Legalis nr 12339.
Uchwała SN z dnia 30 sierpnia 1991 r., III CZP 73/91, OSNCP 1992, nr 4, poz. 53.
Uchwała SN z dnia 13 stycznia 2003 r., III CZP 79/02, Legalis nr 55848.
Uchwała SN z dnia 22 października 2009 r., III CZP 89/08, Legalis nr 108114.
Uchwała SN z dnia 22 maja 2013 r., III CZP 18/13, Legalis nr 656634.
Uchwała SN z dnia 27 czerwca 2013 r., III CZP 31/13, Legalis nr 680021.
Uchwała SN z dnia 8 kwietnia 2014 r., III CZP 87/13, Legalis nr 797812.
Uchwała SN z dnia 30 listopada 2014 r., III CZP 77/16, Legalis nr 1533452.
Wyrok SN z dnia 23 marca 1965 r., I CR 122/65, Legalis nr 12259.
DOI: http://dx.doi.org/10.17951/sil.2025.34.4.271-286
Data publikacji: 2025-12-31 17:54:50
Data złożenia artykułu: 2024-01-26 08:25:49
Statystyki
Wskaźniki
Odwołania zewnętrzne
- Brak odwołań zewnętrznych
Prawa autorskie (c) 2025 Michał Zalewski

Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.