In Search of the Boundaries of Roman Public Law: Some Remarks on Polish Compendia of the Subject
Abstract
Roman public law is a source of knowledge about the relations between the state and the individual, the family, or, more generally, the society in ancient Rome. However, this concept is often viewed as somewhat vague, especially when trying to grasp its actual scope based on the research literature on the subject. Things are getting even more complicated due to the mutual permeation of Roman public law and private law, the latter prevailing in source texts. Speaking of the research literature, authors seem to offer no more than a skin-deep analysis of both the concept and the content of Roman public law. Consequently, the topics and content of works on Roman public law vary substantially in terms of scope. Jurists and Roman law experts most often attempt to reconstruct the history of the Roman political system, and the historians of antiquity are more inclined to explore the social history of Rome, so the balance happens to be far from even. However, are these two domains fundamentally different from each other, or do they intersect anyway? What do we expect from research publications on Roman public law? Presentation of the political history of Rome? Attempts to reconstruct the public law system? Or maybe a clearer picture of the relations between the Roman state and its people as a community of citizens? The author’s point of departure for consideration of the actual scope of Roman public law is recent studies on the subject published in Poland.
Keywords
Full Text:
PDFReferences
LITERATURE
Alföldy G., Historia społeczna starożytnego Rzymu, Poznań 1998.
Amielańczyk K., Crimina legitima w rzymskim prawie publicznym, Lublin 2013.
Amielańczyk K., „De accussationibus et inscriptionibus” (D. 48,2). Kilka uwag na temat crimen i accusatio w prawie rzymskim, “Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Rzeszowskiego. Seria Prawnicza” 2018, vol. 22, DOI: https://doi.org/10.15584/znurprawo.2018.22.1
Amielańczyk K., Prawo karne i polityka. Czy rzymscy prawodawcy prowadzili ukierunkowaną politykę karną?, [in:] Prawo karne i polityka w państwie rzymskim, eds. K. Amielańczyk, A. Dębiński, D. Słapek, Lublin 2015.
Amielańczyk K., Udział jurystów w administracji rzymskiego wymiaru sprawiedliwości: upadek czy wzrost znaczenia rzymskiej jurysprudencji?, “Gdańskie Studia Prawnicze” 2012, vol. 28.
Bartošek M., Come si dovrebbe studiare attualmente il diritto romano – alcune idee, [in:] Studi in onore di Vincenzo Arangio Ruiz, vol. 1, Napoli 1952.
Bleicken J., Die Verfassung der römischen Republik. Grundlagen und Entwicklung, Paderborn 1982.
Bleicken J., Verfassungs- und Sozialgeschichte des Römischen Kaiserreiches, Paderborn 1978.
Chmiel A., Dzieła naukowe jurystów rzymskich w zakresie prawa karnego, “Studia Iuridica Lublinensia” 2016, vol. 25(3), DOI: https://dx.doi.org/10.17951/sil.2016.25.3.151
Czech-Jezierska B., Ius publicum i ius privatum w metodologii tzw. romanistyki marksistowskiej (przykład Czechosłowacji), “Studia Prawno-Ekonomiczne” 2018, vol. 108, DOI: https://dx.doi.org/10.26485/SPE/2018/108/2
Czech-Jezierska B., Miejsce procesu cywilnego w systematyce prawa rzymskiego, “Zeszyty Naukowe KUL” 2017, vol. 60(3), DOI: https://doi.org/10.31743/zn.2017.60.3.427-448
Czech-Jezierska B., Prawo rzymskie w Polsce Ludowej (1944–1989). Edukacja, polityka naukowa, ideologia, Lublin 2024.
Dajczak W., Wprowadzenie – pół wieku później, [in:] K. Kolańczyk, Prawo rzymskie, Warszawa 2021.
De Martino F., Storia della costituzione romana, vol. 1–2, Napoli 1951–1955.
Dębiński A., Rzymskie prawo prywatne. Kompendium, Warszawa 2021.
Dębiński A., Misztal-Konecka J., Wójcik M., Prawo rzymskie publiczne, Warszawa 2010.
Dębiński A., Misztal-Konecka J., Wójcik M., Prawo rzymskie publiczne, Warszawa 2017.
Digesta Iustiniani. Digesta justyniańskie. Tekst i przekład, ed. T. Palmirski, vol. 1, Kraków 2013.
Dydyński T., Historia źródeł prawa rzymskiego, Warszawa 1904.
Dziedziak W., Podstawowe podziały oraz struktura gałęziowa prawa, [in:] Wstęp do prawoznawstwa, eds. A. Korybski, L. Leszczyński, Lublin 2021.
Dziedziak W., Liżewski B., Hybrydowe gałęzie prawa, [in:] Wstęp do prawoznawstwa, eds. A. Korybski, L. Leszczyński, Lublin 2021.
Elster M., Gesetze der späten römischen Republik, Göttingen 2020.
Flach D., Die Gesetze der frühen römischen Republik. Text und Kommentar, Darmstadt 1994.
Helios J., Publicyzacja prawa prywatnego, prywatyzacja prawa publicznego w kontekście rozważań nad prawem europejskim, “Przegląd Prawa i Administracji” 2013, no. 92.
Institutiones Justiniani. Tekst i przekład, ed. T. Palmirski, Kraków 2018.
Instytucje Justyniana, translated from Latin and with a foreword by C. Kunderewicz, Warszawa 1986.
Jońca M., Rzymskie prawo karne. Instytucje, Lublin 2021.
Jońca M., Rzymskie prawo karne – wybrane problemy koncepcyjne, “Edukacja Prawnicza” 2020, no. 1.
Jońca M., Zapożyczenia to droga, na której rozwija się prawo, [in:] Personae – res – actiones. Rozmowy o prawie rzymskim i historii prawa, ed. M. Jońca, Lublin 2021.
Jońca M. (ed.), Leksykon rzymskiego prawa karnego, Warszawa 2022.
Jurewicz A., Sajkowski R., Sitek B., Szczerbowski J., Świętoń A., Rzymskie prawo publiczne. Wybrane zagadnienia, Olsztyn 2011.
Kaser M., Das römische Privatrecht, vol. 1, München 1971.
Kaser M., Ius publicum – ius privatum, “Studia et Documenta Historiae et Iuris” 1951, vol. 17.
Kłodziński K., Wybrane dzieła Teodora Dydyńskiego jako przykład prekursorskich badań nad rzymskim prawem publicznym w Polsce, “Czasopismo Prawno-Historyczne” 2012, vol. 64(2).
Kolańczyk K., Prawo rzymskie, Warszawa 1973, 1975, 2021.
Kolańczyk K., Über den Bildungswert der römischen Zivilprozesslehre für den sozialistischen Juristen, “Acta Universitatis Szegediensis. Acta juridica et politica” 1970, vol. 27(22).
Kołodko P., Ustawodawstwo rzymskie w sprawach karnych. Od ustawy XII tablic do dyktatury Sulli, Białystok 2012.
Kupiszewski H., Prawo rzymskie a współczesność, Kraków 2013.
Kuryłowicz M., [rev.] Jan Zabłocki, Anna Tarwacka, Publiczne prawo rzymskie. Skrypt z wyborem źródeł, wyd. 1, Liber, Warszawa 2005, ss. 181, “Czasopismo Prawno-Historyczne” 2005, vol. 57(1).
Kuryłowicz M., [rev.] M. Zabłocka, Romanistyka polska w pierwszym dziesięcioleciu XXI wieku, Warszawa 2013, pp. 209, “Czasopismo Prawno-Historyczne” 2015, vol. 67(1).
Kuryłowicz M., De publicis iudiciis. Instytucje justyniańskie o postępowaniach sądowych publicznych, [in:] Problemy stosowania prawa sądowego. Księga ofiarowana Profesorowi Edwardowi Skrętowiczowi, ed. I. Nowikowski, Lublin 2007.
Kuryłowicz M., Kilka refleksji nad systematyką rzymskiego prawa prywatnego, “Studia Prawnicze KUL” 2024, no. 3, DOI: https://doi.org/10.31743/sp.17208
Kuryłowicz M., Prawo i obyczaje w starożytnym Rzymie, Lublin 2020.
Kuryłowicz M., Prawo osobowe, [in:] Czterdzieści lat kodeksu cywilnego. Materiały Ogólnopolskiego Zjazdu Cywilistów w Rzeszowie (8–10 października 2004 r.), ed. M. Sawczuk, Kraków 2006.
Kuryłowicz M., Prawo rzymskie. Historia – tradycja – współczesność, Lublin 2003.
Kuryłowicz M., Prawo spadkowe w systematyce rzymskiego prawa prywatnego, [in:] Rozprawy z prawa prywatnego oraz notarialnego. Księga pamiątkowa dedykowana Profesorowi Maksymilianowi Pazdanowi, eds. A. Dańko-Roesler, A. Oleszko, R. Pastuszko, Warszawa 2014.
Kuryłowicz M., Rzymskie ustawodawstwo karne w kodyfikacji justyniańskiej, [in:] Ius Romanum Schola Sapientiae. Pocta Petrovi Blahovi k. 70. narodeninám, Trnava 2009.
Kuryłowicz M., Szkic do dziejów tzw. romanistyki marksistowskiej, “Z Dziejów Prawa” 2019, no. 12.
Kuryłowicz M., Świrgoń-Skok R., Systematyka polskich podręczników prawa rzymskiego, [in:] Ad laudem magistri nostri. Mistrzowie. Dzieła polskiej romanistyki, ed. E. Gajda, Toruń 2018.
Kuryłowicz M., Wiliński A., Rzymskie prawo prywatne. Zarys wykładu, Warszawa 2021.
Kuryłowicz M., Witkowski W., Rozprawa Jana Zamoyskiego o senacie rzymskim, Lublin 1997.
Leraczyk I., Ius belli et pacis w republikańskim Rzymie, Lublin 2018.
Lintot A., The Constitution of the Roman Republic, Oxford 1999.
Litewski W., Historia źródeł prawa rzymskiego, Warszawa 1989.
Litewski W., Jurysprudencja rzymska, Kraków 2000.
Litewski W., Podstawowe wartości prawa rzymskiego, Kraków 2001.
Litewski W., Rzymski proces karny, Kraków 2003.
Lübtow U. von, Das römische Volk, Frankfurt 1955.
Łoposzko T., Historia społeczna republikańskiego Rzymu, Warszawa 1987.
Łoposzko T., Zarys dziejów społecznych cesarstwa rzymskiego, Lublin 1989.
Mommsen T., Römisches Staatsrecht, vol. 1, Nachdruck Basel 1952.
Mommsen T., Römisches Staatsrecht, vol. 3, Leipzig 1887–1888 (the latest edition available: 2017).
Mossakowski W., Iudicium domesticum w okresie republiki rzymskiej, [in:] Rodzina w społeczeństwach antycznych i wczesnym chrześcijaństwie, ed. J. Jundziłł, Bydgoszcz 1995.
Mossakowski W., Wybrane problemy rzymskiego prawa publicznego, Toruń 2013.
Nowacki J., Prawo publiczne – prawo prywatne, Katowice 1992.
Osuchowski W., Zarys rzymskiego prawa prywatnego, Warszawa 1971.
Palmirski T., [rev.] Antoni Dębiński, Joanna Misztal-Konecka, Monika Wójcik, Prawo rzymskie publiczne, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2010, ss. XXI+217, “Zeszyty Prawnicze” 2012, vol. 12(2).
Palmirski T., Publiczne prawo rzymskie. Zarys wykładu. Skrypt dla studentów prawa i administracji, Kraków 2006.
Radwański Z., Prawo cywilne. Część ogólna, Warszawa 1993.
Rotondi G., Leges publicae populi Romani. Elenco cronologico con una introduzione sull’attivita dei comizi romani, Milano 1912 (reprint 1962).
Schulz F., Classical Roman Law, Oxford 1951.
Schulz F., History of Roman Legal Science, Oxford 1946.
Schulz F., Principles of Roman Law, Oxford 1956.
Sitek B., Wprowadzenie, [in:] A. Jurewicz, R. Sajkowski, B. Sitek, J. Szczerbowski, A. Świętoń, Rzymskie prawo publiczne. Wybrane zagadnienia, Olsztyn 2011.
Sitek B., Krajewski P. (eds.), Rzymskie prawo publiczne, Olsztyn 2006.
Stankiewicz S., [rev.] Jan Zabłocki, Anna Tarwacka, Publiczne prawo rzymskie, Warszawa: Liber 2011, ss. 340, “Palestra” 2013, no. 9–10.
Staszków M., [rev.] Francesco De Martino, Storia della costituzione romana, vol. 1–2, Napoli 1951–1955, “Czasopismo Prawno-Historyczne” 1956, vol. 8(1).
Stawecki T., Winczorek P., Wstęp do prawoznawstwa, Warszawa 2003.
Szczepaniak R., Podział na prawo publiczne i prywatne. Uwagi na kanwie monografii Igora Zachariasza, “Forum Prawnicze” 2016, no. 6.
Tarwacka A., Zabłocki J., Rzymskie prawo publiczne, Warszawa 2021.
Taubenschlag R., Kozubski W., Historia i instytucje rzymskiego prawa prywatnego, Warszawa 1945.
The Digest of Justinian, ed. A. Watson, Philadelphia 1985.
Wiliński A., [rev.] Hans Müllejans, Publicus und privatus im römischen Recht und im älteren kanonischen Recht unter besonderer Berücksichtigung der Unterscheidung ius publicum und ius privatum, München 1961, “Helikon“ 1963, no. 3.
Wiliński A., Początki i wczesne dzieje ustroju rzymskiego (na marginesie książki Francesco De Martino, Storia della costituzione romana, vol. I, Napoli, E. Jovene, 1972, wydanie drugie), “Czasopismo Prawno-Historyczne” 1975, vol. 27(1).
Wołodkiewicz W., Zabłocka M., Rzymskie prawo prywatne. Instytucje, Warszawa 2014.
Wyrwińska K., Civis romanus sum. Rzymskie prawo publiczne. Wybrane zagadnienia, Kraków 2015.
Zabłoccy M. and J., Ustawa XII tablic. Tekst, tłumaczenie, objaśnienia, Warszawa 2000.
Zabłocka M., Nowożytne próby rekonstrukcji ustawy XII Tablic, “Prawo Kanoniczne” 1993, vol. 37(3–4).
Zabłocka M., Pierwsza palingenezja ustawy XII tablic, “Prawo Kanoniczne” 1993, vol. 36(3–4).
Zabłocka M., Romanistyka polska po II wojnie światowej, Warszawa 2002.
Zabłocka M., Romanistyka polska w pierwszym dziesięcioleciu XXI wieku, Warszawa 2013.
Zabłocki J., Tarwacka A., Publiczne prawo rzymskie, Warszawa 2011.
Zabłocki J., Tarwacka A., Publiczne prawo rzymskie. Skrypt z wyborem źródeł, Warszawa 2005.
Zachariasz I., Prawo w ujęciu strukturalnym. Studium o dychotomicznym podziale prawa na prawo publiczne i prawo prywatne, Warszawa 2016.
Zoll F., Rzymskie prawo prywatne (Pandekta), vol. 2A: Część ogólna, Warszawa 1920.
ONLINE SOURCES
The Enactments of Justinian: The Digest or Pandects, Book I, https://droitromain.univ-grenoble-alpes.fr/Anglica/D1_Scott.htm#I (access: 11.10.2025).
Preamble of the Institutes or Elements of Our Lord the Most Holy Emperor Justinian, https://constitution.org/2-Authors/sps/sps02_j1-1.htm (access: 11.10.2025).
DOI: http://dx.doi.org/10.17951/sil.2025.34.4.29-49
Date of publication: 2025-12-31 17:53:15
Date of submission: 2022-08-30 17:47:33
Statistics
Indicators
Refbacks
- There are currently no refbacks.
Copyright (c) 2025 Bożena Czech-Jezierska

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.