Ukryj
Pokaż wszystkie
Wyślij tekst przez e-mail „Picie piwa wydaje się im koniecznością”. Rola alkoholu w życiu katolickich wspólnot zakonnych na ziemiach białorusko-litewskich w końcu XVIII–XIX wieku
Streszczenie w języku polskim
Celem artykułu jest prezentacja roli napojów alkoholowych w życiu katolickich wspólnot zakonnych na terenie ziem białoruskich i litewskich w końcu XVIII–XIX wieku. Podstawę źródłową artykułu stanowią pisemne dokumenty z archiwów różnych krajów (Litwa, Białoruś, Polska, Rosja). W artykule uwzględniono wszystkie rodzaje alkoholu: zarówno lekkiego (piwo, miód, wino), jak i mocnego (wódka, rum, arak). W pracy przedstawiono różne role: tradycyjną, konsolidującą, dezintegrującą, rekreacyjną, żywnościową, ekonomiczną, statusową i obciążającą. Każdą z nich zilustrowano konkretnymi przykładami.
Słowa kluczowe
Pełny tekst:
PDF (Belarusian) (English)Bibliografia
Archival sources / Źródła archiwalne
BCZ - Biblioteka Czartoryjskich w Krakowie
sygn. K2561. Directorium horarum canonicarum et missarum In Annum MDCCXCI pro Carmelitis Discalceacis Provinciae Litvaniae.
CNB – Cèntralʹnaâ navukovaâ bìblìâtèka ìmâ Âkuba Kolasa Nacyânalʹnaj akadèmìì navuk Belarusì [Цэнтральная навуковая бібліятэка імя Якуба Коласа Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі]
F. 23, op. 1, spr. 219.
LMAVB – Lietuvos mokslų akademijos Vrublevskių biblioteka
F. 318, d. 59, 61, 66, 67, 1206, 1207, 1215.
LVIA – Lietuvos valstybes istorijos archyvas
F. 604, ap. 1, d. 6674, 9839.
F. 604, ap. 5, d. 21.
F. 694, ap. 1, d. 144, 3819.
NGAB – Nacyânalʹny gìstaryčny arhìǔ Belarusì [Нацыянальны гістарычны архіў Беларусі]
F. 1297, op. 1, spr. 6488.
F. 1668, op. 1, spr. 1.
F. 1781, op. 2, spr. 72, 1542, 2044, 2292, 2891, 3912.
F. 1781, op. 26, spr. 1386, 1396, 1441.
F. 1781, op. 27, spr. 370, 430.
F. 3421, op. 1, spr. 158.
NGAB Grodna – Nacyânalʹny gìstaryčny arhìǔ Belarusì ǔ Grodna [Нацыянальны гістарычны архіў Беларусі ў Гродна]
F. 1, op. 6, spr. 1661.
F. 1, op. 21, spr. 290.
F. 1, op. 27, spr. 426.
ÖN – Österreichische Nationalbibliothek
Nr 2798.
RGIA – Rossijskij gosudarstvennyj istoričeskij arhiv [Российский государственный исторический архив]
F. 574, op. 2, d. 808.
F. 821, op. 152, d. 140.
VUB – Vilniaus universiteto biblioteka
F57, ap. 54, d. 150.
Printed sources / Źródła drukowane
Inwentarze. (2020). Inwentarze Kolegium jezuitów w Nowogródku oraz jego majątków ziemskich z przełomu roku 1773 i 1774. A. Mariani (opr. i wstęp). Poznań: Wydawnictwa Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza.
Studies / Opracowania
Dias-Lewandowska, Dorota. (2017). Czy alkohol jest używką? Wstęp do badań nad kulturą picia w Polsce w czasach nowożytnych. Przegląd Historyczny, 108(2), s. 263–277.
Dias-Lewandowska, Dorota. (2019). „Pijak [...] kubek w kubek, jak świnia”. Przemiany krytycznego dyskursu wobec pijaństwa i alkoholu na ziemiach polskich. Przegląd Historyczny, 110(4), s. 657–669.
Łoś, Walentyna. (2013). Sytuacja gospodarcza klasztorów bazylianek na Wołyniu u progu kasat (koniec XVIII – początek XIX w.). W: M. Derwich (red.), Klasztor w gospodarce średniowiecznej i nowożytnej (s. 611–622). Wrocław: Pracownia Badań nad Dziejami Zakonów i Kongregacji Kościelnych LARHCOR.
Sporek, Jerzy. (2013). Uprawa winorośli i produkcja wina jako istotny element gospodarki opactwa benedyktynów w Gengebach w Badenii. W: M. Derwich (red.), Klasztor w gospodarce średniowiecznej i nowożytnej (s. 489–514). Wrocław: Pracownia Badań nad Dziejami Zakonów i Kongregacji Kościelnych LARHCOR.
Szylar, Anna. (2013). „Sprawa o tym, jak benedyktynki gospodarstwo prowadziły”. Organizacja i funkcjonowanie gospodarki opactwa benedyktynek w Sandomierzu w XVII i XVIII w. W: M. Derwich (red.), Klasztor w gospodarce średniowiecznej i nowożytnej (s. 447–459). Wrocław: Pracownia Badań nad Dziejami Zakonów i Kongregacji Kościelnych LARHCOR.
Unger, Ričard. (2023). Pivo v srednevekovʹe. Moskva: AST. [Унгер, Ричард. (2023). Пиво в средневековье. Москва: АСТ].
Zianiuk, Raisa. (2021). The Evolution of the Role of Roman Catholic Monasteries in Belarus from the Nineteneeth Century to the Beginning of the Twentieth Century. Roczniki Teologii Katolickiej, 20, s. 103–122.
Zaniuk, Raìsa. (2022). Tradycyì spažyvannâ ì vyrabu alkagolû ǔ rymska-katalìckìh manastyrah ì semìnaryâh na belaruska-lìtoǔskìh zemlâh (1772–1914). Belaruskì Gìstaryčny Aglâd, 29(1–2), s. 57–74. [Зянюк, Раіса. (2022). Традыцыі спажывання і вырабу алкаголю ў рымска-каталіцкіх манастырах і семінарыях на беларуска-літоўскіх землях (1772–1914). Беларускі Гістарычны Агляд, 29(1–2), c. 57–74].
DOI: http://dx.doi.org/10.17951/sb.2025.19.9-27
Data publikacji: 2026-01-30 07:45:38
Data złożenia artykułu: 2025-06-26 22:10:44
Statystyki
Wskaźniki
Odwołania zewnętrzne
- Brak odwołań zewnętrznych
Prawa autorskie (c) 2026 Raisa Zianiuk
Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.