Polityka językowa niemieckich władz okupacyjnych na Białorusi podczas pierwszej i drugiej wojny światowej

Streszczenie w języku polskim

Językowa polityka okupacyjna na ziemiach białoruskich podczas I i II wojny światowej nigdy wcześniej nie była badana w aspekcie porównawczym. W prezentowanym artykule autor rozważa terytoria okręgu okupacyjnego Ober-Ost (1915–1918) i okupowane terytoria Białorusi (1941–1944). W artykule postawiono następujące pytania: Czy istniała polityka germanizacji ludności białoruskiej na okupowanych terytoriach podczas dwóch wojen światowych?, Jaką rolę w tych okresach przypisywano językom mniejszości narodowych?, Jakie było stanowisko władz okupacyjnych wobec konkurencji cyrylicy i alfabetu łacińskiego?, Jak władze okupacyjne rozwiązywały kwestię języka szkolnictwa?, Jaką politykę prowadzono wobec języka polskiego i rosyjskiego – języków byłych metropolii?. Badania przeprowadzono głównie na podstawie dokumentów archiwalnych (publikowanych i wcześniej niepublikowanych, odnalezionych przez autora w różnych archiwach). Rezultatem analizy było stwierdzenie, że najbardziej podobnym elementem niemieckiej polityki okupacyjnej w obu wojnach było wspieranie języka białoruskiego (z różnymi ideologicznymi podstawami), odmowa germanizacji miejscowej ludności, wspieranie języków mniejszości narodowych, używanie języka narodowego w edukacji, a także depolonizacja i derusyfikacja ludności. Najbardziej oczywistą różnicą było to, że w przeciwieństwie do władz okupacyjnych z czasów I wojny światowej, Generalny Komisariat Białorusi najpierw zakazał, a następnie ograniczył naukę języka niemieckiego ze względów rasowych. Należy jednak zauważyć, że potrzeby armii i gospodarki często wymagały od władz niemieckich korekty polityki językowej.