Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio K – Politologia
”Annales Universitatis Mariae-Curie Skłodowska, sectio K – Politologia” jest recenzowanym czasopismem naukowym, wydawanym od 1994 r. przez Instytut Nauk o Polityce i Administracji Wydziału Politologii i Dziennikarstwa UMCS (wcześniej przez Wydział Politologii UMCS). Czasopismo publikuje artykuły z zakresu szeroko pojętych nauk politycznych, w tym stosunków międzynarodowych, teorii mediów i komunikowania, a także bezpieczeństwa. W szczególności redakcja jest zainteresowana artykułami z dziedzin: teoria polityki, myśl polityczna, współczesne ruchy społeczne i polityczne, doktryny polityczne, współczesne systemy polityczne, partie i systemy partyjne, mniejszości narodowe i etniczne, stosunki międzynarodowe, socjologia polityki, prawa człowieka, samorząd i polityka lokalna, integracja europejska, studia nad bezpieczeństwem, media i komunikowanie społeczne, studia nad dziennikarstwem. Czasopismo ukazuje się w wersji elektronicznej i w wersji papierowej. Wersją pierwotną jest wersja elektroniczna. Od 2021 roku czasopismo ukazuje się tylko w wersji elektronicznej. Punkty MEiN: 40 ISSN: 1428-9512 e-ISSN: 2300-7567 Współczynnik odrzuceń nadsyłanych artykułów: ok. 20%
Pełny tekst licencji tutaj.
Od narracji do polityki: rola instytucji UE w budowaniu europejskiej autonomii strategicznej
Europejska Autonomia Strategiczna (EAS) stała się wpływową koncepcją kierującą politykami publicznymi Unii Europejskiej (UE) i ma na celu wzmocnienie UE jako aktora międzynarodowego. Artykuł wnosi wkład w najnowsze badania nad autonomią strategiczną zakorzenione w konstruktywizmie i dyskursywnym instytucjonalizmie. Traktuje autonomię strategiczną jako koncepcję kształtowaną przez czynniki ideacyjne, powielaną poprzez praktykę narracyjną i wdrażaną poprzez celowe działania polityczne. Artykuł koncentruje się na roli instytucji Unii Europejskiej w procesie konceptualizacji i wdrażania EAS w Europie. Autor twierdzi, że instytucje UE odegrały kluczową rolę w przejściu od narracji o EAS do kształtowania polityki EAS. Autor argumentuje, że inicjatywy podejmowane przez UE w celu budowania swojej autonomii strategicznej zazwyczaj podpadają pod cztery główne kategorie: wzmacnianie własnych zdolności strategicznych Unii, ograniczanie strategicznych podatności Unii, budowanie świadomości sytuacyjnej oraz strategiczne partnerstwo z innymi podmiotami. Te cztery rodzaje działań stanowią model analityczny opracowany w niniejszym artykule, który ma pomóc odpowiedzieć na ogólne pytanie: jakimi środkami organizacja polityczna buduje swoją autonomię strategiczną?
Prawa autorskie (c) 2026 Michał Rekowski http://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Europejska Współpraca Terytorialna wobec etniczności: projekty Interreg jako narzędzia integracji mniejszości
Celem artykułu jest analiza sposobów ujmowania zagadnień związanych z etnicznością i mniejszościami etnicznymi w projektach realizowanych w ramach unijnego instrumentu wspierającego współpracę transgraniczną (Interreg). Główne pytanie badawcze brzmi: w jaki sposób projekty Interreg odnoszą się do kwestii etniczności i integracji mniejszości? Postawiono trzy hipotezy: (1) etniczność traktowana jest głównie jako zasób kulturowy; (2) typ programu wpływa na sposób ujęcia tematyki etnicznej; (3) programy postkonfliktowe częściej zawierają komponenty edukacji obywatelskiej i dialogu. Badanie opiera się na analizie jakościowo-ilościowej 211 projektów zawierających odniesienia do etniczności, wyodrębnionych z bazy danych KEEP.eu. Projekty przypisane do typów programów (m.in. IPA CBC, PEACE, ENI CBC, Interreg CBC), zostały zakodowane tematycznie. Wyniki potwierdzają dominację narracji kulturowej: etniczność postrzegana jest jako element dziedzictwa i tożsamości. Zróżnicowanie podejścia zależne jest od charakteru programu i kontekstu geograficznego – bardziej polityczne w regionach postkonfliktowych, bardziej symboliczne wewnątrz Unii Europejskiej (UE). Wartości UE (równość, integracja, prawa mniejszości) są obecne, lecz najczęściej w formie deklaratywnej. Artykuł zawiera rekomendacje służące wzmocnieniu potencjału Interreg jako instrumentu spójności społecznej i równości.
Prawa autorskie (c) 2026 Agnieszka Pieniążek http://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Chcemy republiki! Analiza porównawcza krytyki monarchii w Danii, Norwegii i Szwecji
Dania, Norwegia i Szwecja są monarchiami skandynawskimi. Pomimo, że monarchowie ze Skandynawii i rodziny królewskie cieszą się powszechnym szacunkiem, są oni przedmiotem krytyki. Celem tego artykułu jest analiza argumentów wykorzystywanych przez skandynawskich republikanów. Pierwszy argument dotyczy pojmowania monarchii jako antydemokratycznego ustroju; drugi jako despotycznej formy władzy; trzeci jako przestarzałego sposobu sprawowania władzy; ostatni odnosi się do monarchii jako brzemienia finansowego nałożonego na państwo. W badaniu postawiono dwa pytania badawcze – czy duńscy, norwescy i szwedzcy republikanie wykorzystują podobne anty-monarchiczne argumenty? Czy też raczej republikanie reprezentują zupełnie inny system wartości odnoszący się do Korony. Hipoteza badania brzmi następująco: Skandynawscy republikanie wykorzystują podobne argumenty, a ich retoryka skupia się bardziej na „dyskutowaniu” problemu posiadania koronowanej głowy państwa niż na „podjęciu działania” w celu zastąpienia monarchy prezydentem. W badaniu zastosowane metodę porównawczą, analizy krytycznej i krytyki piśmiennictwa, która odwołuje się do prac poświęconych monarchii, jak i źródeł internetowych odnoszących się do krytyki monarchii oraz dokumentów prawnych.
Prawa autorskie (c) 2026 Barbara Joanna Bieniek http://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Antemurale Christianitatis jako strategia realistyczna: Serbia, Polska i Chorwacja na pograniczu osmańskim
Artykuł analizuje historyczną narrację Antemurale Christianitatis przez pryzmat teoretyczny klasycznego realizmu w stosunkach międzynarodowych. Koncentrując się na Serbii, Chorwacji i Polsce w okresie ich starć z ekspansją osmańską, autor dowodzi, że retoryka chrześcijańskiego bastionu funkcjonowała nie tyle jako odzwierciedlenie przekonań teologicznych, co jako narzędzie strategiczne, mające na celu uzyskanie gwarancji bezpieczeństwa, pomocy wojskowej i uznania dyplomatycznego od mocarstw zewnętrznych. Zamiast postrzegać tę tradycję dyskursywną jako wyraz zbiorowej tożsamości religijnej, analiza pokazuje, jak państwa graniczne wykorzystywały ją instrumentalnie w dążeniu do materialnych interesów i przetrwania reżimu. Sytuując motyw antemurale w logice maksymalizacji bezpieczeństwa i asymetrycznego tworzenia sojuszy, artykuł przyczynia się do rekonceptualizacji historycznego mitotwórstwa jako formy geopolitycznej racjonalności. Odkrycia te oferują szerszy wgląd w mechanizmy, za pomocą których słabe państwa opowiadają o egzystencjalnym zagrożeniu, aby kształtować zewnętrzny patronat w ramach hierarchicznie ustrukturyzowanych systemów międzynarodowych.
Prawa autorskie (c) 2026 Srđan M. Jovanović http://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Różnice programowe między czeskimi i słowackimi partiami socjaldemokratycznymi w wyborach do Parlamentu Europejskiego w 2024 r.
Artykuł podejmuje próbę identyfikacji głównych różnic programowych między socjaldemokratycznymi podmiotami politycznymi w Czechach i na Słowacji podczas wyborów do Parlamentu Europejskiego w 2024 roku. Ocenia on, w jakim stopniu dokumenty programowe i komunikaty przedwyborcze analizowanych partii politycznych: Sociální demokracie, Smer-SD i Hlas-SD były zgodne z fundamentalnymi zasadami ideologicznymi socjaldemokracji zdefiniowanymi przez Heywooda, a także ich zgodność z teoretycznymi ramami socjaldemokracji. Analiza treści pokazuje, że czeski podmiot przestrzega ideologicznych ram socjaldemokracji, podczas gdy słowackie podmioty prezentują tendencje nacjonalistyczne i konserwatywne. Rodzi to pytania o zasadność określania partii słowackich mianem socjaldemokratycznych, odzwierciedlając ich znaczne odstępstwo od tych ram ideologicznych pod względem programów i praktyk politycznych.
Prawa autorskie (c) 2026 Tomáš Dvorský, Gabriel Eštok http://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Prawo i Sprawiedliwość w wyborach do Parlamentu Europejskiego 2004–2024
Celem artykułu jest analiza porównawcza udziału Prawa i Sprawiedliwości w wyborach do Parlamentu Europejskiego w latach 2004–2024. W badaniach wykorzystano materiały wyborcze, wypowiedzi liderów, wyniki wyborcze, dane statystyczne oraz opracowania naukowe i publicystyczne. Do analizy zastosowano koncepcje populizmu rozumianego jako dyskurs i retoryka polityczna. W artykule przyjęto założenie zgodnie z którym Prawo i Sprawiedliwość jest największym ugrupowaniem populistycznym na polskiej scenie politycznej. W toku badań odnotowano, że Prawo i Sprawiedliwość z wyborów na wybory zyskiwało wzrost poparcia i liczby mandatów, by w 2019 roku zająć pierwsze miejsce. Badania potwierdziły, że w kampaniach wyborczych przed euro wyborami uwaga skupiała się przede wszystkim na kwestiach krajowych, jednak coraz więcej miejsca zajmowała problematyka europejska, dotycząca przede wszystkim modelu oraz regulacji UE i ich wpływu na polski interes narodowy oraz bezpieczeństwo Polski i Polaków. Potwierdzony został plebiscytarny charakter eurowyboróww2019 i 2024 roku.
Prawa autorskie (c) 2026 Maria Marczewska-Rytko http://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Style komunikacji polityków w mediach społecznościowych – KO vs. PiS: różne elektoraty, różne strategie
Artykuł porównuje style komunikacji na Instagramie polityków Koalicji Obywatelskiej (KO) oraz Prawa i Sprawiedliwości (PiS) w trakcie kampanii prezydenckiej w Polsce w 2025 roku. Badanie obejmuje analizę stylu publikowanych postów, tonu przekazu, podejmowanej tematyki oraz poziomu zaangażowania odbiorców w przypadku sześciu wybranych polityków. Wyniki wskazują na wyraźne różnice między ugrupowaniami: politycy PiS częściej stosują treści o charakterze promocyjnym, koncentrujące się na wartościach narodowych oraz narracjach dotyczących zagrożeń zewnętrznych, natomiast politycy KO preferują przekaz emocjonalny, inkluzyjny oraz bardziej personalny. Pomimo wysokiej aktywności publikacyjnej, żaden z analizowanych polityków nie prowadził realnej interakcji z użytkownikami, co ograniczało poziom autentycznego zaangażowania odbiorców.
Prawa autorskie (c) 2026 Anna Robak, Zuzanna Sielska http://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Rozważania nad bezpieczeństwem ekonomicznym państwa w Strategiach Bezpieczeństwa Narodowego Rzeczypospolitej Polskiej
Celem niniejszego artykułu jest dokonanie analizy stopnia i sposobu uwzględnienia bezpieczeństwa ekonomicznego w kolejnych dokumentach strategicznych dotyczących bezpieczeństwa narodowego, a także identyfikacja kierunków oraz dynamiki ewolucji tego ujęcia w perspektywie czasowej. Przeprowadzona analiza umożliwia określenie, w jaki sposób zmiany uwarunkowań politycznych, gospodarczych i międzynarodowych wpływały na redefinicję priorytetów strategicznych państwa oraz na kształtowanie postrzegania czynników ekonomicznych jako integralnych elementów kompleksowego systemu bezpieczeństwa narodowego w dokumentach strategicznych.
Prawa autorskie (c) 2026 Jakub Bijak http://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Sprawozdanie z Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej „Etniczność. Mniejszości etniczne i ruchy we współczesnym świecie”, Wydział Politoligii i Dziennikarstwa, Lublin, 9–10 kwietnia 2025 r.
Prawa autorskie (c) 2026 Dorota Maj, Jakub Bijak http://creativecommons.org/licenses/by/4.0