Rola tańca i muzyki w edukacji XXI wieku w świetle koncepcji Dalcroze’a, Kodály’a i Orffa.

Jadwiga Anna Basista-Janda

Streszczenie w języku polskim


W artykule podjęto próbę przyjrzenia się na nowo klasycznym koncepcjom pedagogiki muzyczno-ruchowej w kontekście współczesnych wyzwań edukacyjnych. Analizie poddano holistyczny wpływ tańca i muzyki na rozwój dziecka, obejmujący sferę fizyczną, kognitywną i społeczno-emocjonalną. W pracy argumentuje się, że metody Emila Jaques-Dalcroze’a, Zoltána Kodály’a i Carla Orffa, oparte na idei poznania ucieleśnionego (embodied cognition), stanowią niezbędną przeciwwagę dla zdominowanej przez technologie, siedzącej formy edukacji. Przedstawiono taniec jako uniwersalne zjawisko kulturowe i fundamentalne narzędzie ekspresji. Omówiono neurobiologiczne podstawy wpływu ruchu na procesy uczenia się, podkreślając jego znaczenie dla niwelowania stresu szkolnego i wspierania zróżnicowanych stylów poznawczych. Zwrócono również uwagę na kluczową rolę środowiska rodzinnego w budowaniu podstaw kreatywności muzycznej. Całość dowodzi, że postulaty pionierów edukacji muzyczno-ruchowej nie straciły na aktualności, a ich świadome wdrożenie może być odpowiedzią na kryzys humanistycznego wymiaru współczesnej szkoły.


Słowa kluczowe


pedagogika, rozwój dziecka, edukacja muzyczna, poznanie ucieleśnione, metody aktywizujące

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Bednarzowa, B. (1978). Wybrane zagadnienia z historii tańca. Warszawa: Wydawnictwo AWF.

Bradley, K.K. (2001). Dance Education Research: What Train Are We On? Journal Arts Education

Policy Review, 103(1), 31–35.

Brzozowska-Kuczkiewicz, M. (1991). Emil Jaques-Dalcroze i jego rytmika. Warszawa: WSiP.

Ciekot, M., Bronikowski, M., Laudańska-Krzemińska, I. (2008). Uczenie się przez ruch – przykłady

zabaw stymulujących zmysły. Lider, 9, 19–20.

Clark, J.E., Humphrey, J.H. (1985) Motor Development. Princeton.

Dencikowska, B. (2008). Muzyka jako jedna z form intensyfikujących zajęcia ruchowe. Lider, 9 .

Dyrla-Mularczyk, K., Giemza-Urbanowicz, W. (2019). Wpływ aktywności fizycznej na funkcjonowanie układu nerwowego i procesy poznawcze – przegląd badań. Neuropsychiatria i Neuropsychologia, 14(3–4), 84–91.

Gordon, E.E. (1997). Umuzykalnienie niemowląt i małych dzieci. Kraków: Wydawnictwo Zamkor.

Janiszewska, M. (2016). Koncepcja wychowania muzycznego Zoltana Kodaly’a. Pedagogika Katolicka, 19, 88–95.

Karpała, B. (1986). Podstawy systemu wychowania muzycznego Carla Orffa. W: J. Szymkat (red.),

Prace Pedagogiczne VII (s. 277–286). Kraków.

Kuźmińska, O. (2002). Taniec w teorii i praktyce. Poznań: Wydawnictwo AWF.

Lipska, E., Przychodzińska, M. (1991). Muzyka w nauczaniu początkowym. Warszawa: WSiP.

Makuszewska, A. (2019). Uczeń, widz, współtwórca – wartości edukacyjne tańca i dziedzictwa

teatru baletowego w kształceniu dzieci i młodzieży. Studia de Cultura, Annales Universitatis

Paedagogicae Cracoviensis, 11(2), 49–59.

Michalak, B. (2009). Schulwerk Carla Orffa. Idea muzyki elementarnej i jej recepcja. Poznań: Wydawnictwo Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk.

Murray, R.L. (1953). Dance in Elementary Education. A program for Boys and Girls. New York.

Turska, I. (1970). Taniec bawi i opowiada. Warszawa: Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych.

Waszkiewicz, E. (1996). Pracuję z sześciolatkiem. Poradnik dla nauczycieli i rodziców. Warszawa:

WSiP.

Wilson, M. (2002). Six views of embodied cognition. Psychonomic Bulletin and Review, 9(4),

–636.




DOI: http://dx.doi.org/10.17951/j.2025.38.3.117-126
Data publikacji: 2026-01-30 08:09:56
Data złożenia artykułu: 2025-09-23 11:21:46


Statystyki


Widoczność abstraktów - 0
Pobrania artykułów (od 2020-06-17) - PDF - 0

Wskaźniki



Odwołania zewnętrzne

  • Brak odwołań zewnętrznych


Prawa autorskie (c) 2026 Jadwiga Anna Basista-Janda

Creative Commons License
Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.