“Publicandum against the Seduction of Young Girls to Brothels” as an Example of Prussian Regulation of Prostitution in Warsaw, 1796–1806

Grzegorz Michalak

Abstract


Selling one’s body, in addition to the obvious desire for profit, is one of the social phenomena whose causes are located in economic realities. The escalation of pathological forms of prostitution is promoted by poverty and lack of prospects, which was particularly evident among the diverse population of major urban centres, many of whom were counted among the so-called non-permanent population. This state was common in Warsaw, including during the Prussian captivity 1796–1806, when the administration was forced to control the ill effects of prostitution on society. The purpose of this study, in addition to showing the causes of fornication, is to draw attention to the hygienic conditions and the legal system in force in the last decades of the Polish-Lithuanian Commonwealth and the Prussian administration’s approach to the problem of prostitution during the 17th and 18th centuries. The normalizing decree introduced by the Prussians in 1802 defined the limits of voluntary prostitution and the rules by which it was controlled in Warsaw. This rationing system consisted of registering prostitutes, forcibly examining and treating harlots, and licensing brothels.


Keywords


19th century; Warsaw; Kingdom of Prussia; prostitution; economic and social situation; law

Full Text:

PDF (Język Polski)

References


Beylin K., Piętnaście lat Warszawy 1800–1815, Warszawa 1976.

Bołdyrew A., Społeczne inicjatywy na rzecz walki z patologiami w Królestwie Polskim na przełomie XIX i XX w., „Studia Gdańskie” 2012, t. 31.

Bystroń J.S., Warszawa, Warszawa 1949.

Czubaty J., Warszawa 1806–1815. Miasto i ludzie, Warszawa 1997.

Doniesienia., „Gazeta Korespondenta Warszawskiego i Zagranicznego” 1800, nr 30 (dodatek).

Falkowski J., Obrazy z życia kilku ostatnich pokoleń w Polsce, t. 1, Poznań 1877.

Giedroyć F., Domy wilczkowania. Projekt organizacyi wewnętrznej zamtuzów w Polsce, Warszawa 1912.

Giedroyć F., Rada Lekarska Księstwa Warszawskiego i Królestwa Polskiego (1809–1867), Warszawa 1913.

Giedroyć F., Rys historyczny Szpitala św. Łazarza w Warszawie, Warszawa 1897.

Gomulicki J.W., Warszawa wieloraka 1749–1944, Warszawa 2005.

Handelsman M., Warszawa w roku 1806–1807, Warszawa 1911.

Harl J.P., Nauka policji, Bydgoszcz 1811.

Kallas M., Historia ustroju administracyjnego Polski, Warszawa 2006.

Kamiński J.M., O prostytucji, Warszawa 1875.

Karpińska M., Złodzieje, agenci, policyjni strażnicy… Przestępstwa pospolite w Warszawie 1815–1830, Warszawa 1999.

Karpiński A., Kobieta w mieście polskim w drugiej połowie XVI i w XVII wieku, Warszawa 1995.

Karpiński A., Prostytucja w dużych miastach polskich w XVI i XVII w. (Kraków, Lublin, Poznań, Warszawa), „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej” 1988, t. 36, nr 2.

Kieniewicz S., Warszawa w latach 1795–1914, Warszawa 1976.

Kosim J., Gouvernement Warschau. Z dziejów pruskich władz zaborczych w latach 1796–1806, [w:] Warszawa XIX wieku, red. J. Kosim, R. Kołodziejczyk, J. Leskiewiczowa, t. 3, Warszawa 1974.

Kosim J., Pod pruskim zaborem. Warszawa w latach 1796–1806, Warszawa 1980.

Kossakowski A., Suplement „Przewodnikowi Warszawskiemu na rok 1779”, [w:] Teatr Narodowy 1765–1794, red. S. Kott, Warszawa 1967.

Kowalczyk R., Polityka gospodarcza Prus w „polskich” prowincjach w latach 1772–1806, „Studia Humanistyczno-Społeczne” 2015, t. 11.

Krawiec A., Seksualność w średniowiecznej Polsce, Poznań 2000.

Łyskanowski M., Medycyna i lekarze dawnej Warszawy, Warszawa 1980.

Malinowski F.W. (red.), Przegląd chorób skórnych i wenerycznych, Warszawa 1912.

Mazur E., Dobroczynność w Warszawie XIX wieku, Warszawa 1999.

Męczkowska T., Reglamentacja prostytucji w Warszawie, „Ogniwo” 1903, nr 34–35.

Michalak G., Ludność żydowska na Mazowszu w dobie panowania pruskiego, „Saeculum Christianum” 2011, t. 18, nr 2.

Milewski S., Ciemne sprawy dawnych warszawiaków, Warszawa 2009.

Milewski S., Intymne życie niegdysiejszej Warszawy, Warszawa 2008.

Owczarski A., „Czynić wszystko na chwałę Bożą”. Życie i działalność św. Klemensa Marii Hofbauera (1751–1820), apostoła Warszawy i patrona Wiednia, „Homo Dei” 2009, nr 3.

Petrozolin-Skowrońska B., Wojnowski J., Kaczorowski B. (red.), Encyklopedia Warszawy, Warszawa 1994.

Polcyn E., Prostytutki w Poznaniu z dawnych lat. Adresy i ceny. Historia „gorących godzin”, 28.10.2015, https://poznan.wyborcza.pl/poznan/7,109268,19075024,prostytutki-w-poznaniu-z-dawnych-lat-adresy-i-ceny-historia.html (dostęp: 1.07.2024).

Schulz F., Podróże Inflantczyka z Rygi do Warszawy i po Polsce w latach 1791–1793, Warszawa 1956.

Sikorska-Kulesza J., Zło tolerowane. Prostytucja w Królestwie Polskim w XIX wieku, Warszawa 2004.

Sobieszczański F.M., Warszawa. Wybór publikacji, t. 2, Warszawa 1967.

Stawiarski I., Powszechne prawo kryminalne dla państw pruskich, cz. 2: Obeymuiąca w sobie tytuł dwudziesty części drugiey Powszechnego Prawa Pruskiego o występkach i karach, z dodatkiem mieysc i wyiątków z Prawa Cywilnego, na które się tenże tytuł powołuie, Warszawa 1813.

Szkodliwość rozporządzeń policyjno-lekarskich w sprawie wydawania zezwoleń na prowadzenie domów nierządu, „Niwa Polska” 1898, nr 1.

Szymkiewicz S., Warszawa na przełomie XVIII i XIX w. w świetle pomiarów i spisów, Warszawa 1959.

Śliwowski J., Kodeks karzący Królestwa Polskiego (1818 r.). Historia jego powstania i próby krytycznej analizy, Warszawa 1958.

Turska Z., Z rontem marszałkowskim przez Warszawę. Zeznania oskarżonych z lat 1787–1794, Warszawa 1961.

Włodarczyk Z., Na przełomie wieków. Szadek pod panowaniem pruskim (1793–1806), „Biuletyn Szadkowski” 2013, t. 13.

Włodarczyk Z., Wojsko w mieście. Żołnierze Hohenzollernów w Prusach Południowych (1793–1806), „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Historica” 2019, nr 103.

Wojnowski J., Z życia religijnego Warszawy w latach 1788–1806, „Nasza Przeszłość” 1946, nr 1.

Zahorski A., Warszawa w Powstaniu Kościuszkowskim, Warszawa 1985.

Zaleski W., Z dziejów prostytucji w Warszawie, Warszawa 1924.

Zaremska H., Niegodne rzemiosło. Kat w społeczeństwie Polski XIV–XVI w., Warszawa 1986.

Zientara W., Opinie pruskich urzędników o Warszawie przełomu XVIII i XIX w., [w:] Scientia magnam laetitiam parat. Studia z historii kultury, społeczeństwa i polityki ofiarowane Profesorowi Kazimierzowi Maliszewskiemu, red. A Kucharski, A. Laddach, W. Piasek, Toruń 2020.

Zubowski P., W monarchii pruskiej. „Gazeta Warszawska” 1796–1806, Lublin 2013.




DOI: http://dx.doi.org/10.17951/f.2025.80.421-436
Date of publication: 2026-01-15 12:03:42
Date of submission: 2024-10-07 15:00:23


Statistics


Total abstract view - 0
Downloads (from 2020-06-17) - PDF (Język Polski) - 0

Indicators



Refbacks

  • There are currently no refbacks.


Copyright (c) 2026 Grzegorz Michalak

Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.