Awareness of the Crime vs Fear of Punishment – Selected Psychological Aspects of the Attitudes of Nazi War Criminals

Przemysław Sołga

Abstract


Fear was a motivator of the behavior and attitudes of Nazi criminals in almost every aspect of the war effort. It affected rank-and-file soldiers and bystanders, as well as top-level dignitaries, both military and political. Psychoanalytic attempts to explain the motivation of their actions seem to be justified insofar as the nature and scale of the crimes they committed are beyond the workshop, methodology, and research methodology available to the historian. Fear of the possible consequences of the deeds committed, including social stigmatization, reprisals against loved ones, and confrontation with the smoldering remnants of one’s own conscience, prompted the thought of desertion and the decision to permanently obliterate traces, which in the death camps took the form of a premeditated procedure. Fear, however, did not diminish the desire to commit the crime, which accompanied the Nazis to the very end of the war, and was carried out with full fervor and even satisfaction.


Keywords


Nazism; crimes; fear; psychoanalysis; psychohistory

Full Text:

PDF (Język Polski)

References


ŹRÓDŁA

Auschwitz w oczach SS, Oświęcim 2011.

Czarkowski R., Cieniom Treblinki, Warszawa 1989.

Guderian H., Wspomnienia żołnierza, Warszawa 1991.

Keitel W., W służbie aż do klęski. Wspomnienia Feldmarszałka Hitlera i szefa naczelnego dowództwa Wehrmachtu, Warszawa 2001.

Rajchman J., Ocalałem z Treblinki. Wspomnienia z lat 1942–1943, Warszawa 2011.

Stahl E., Przeszedłem piekło. Z Waffen-SS na froncie wschodnim, Warszawa 2019.

Tsouras P.G. (red.), Walczyliśmy w piekle. Raporty niemieckich generałów z frontu wschodniego, Warszawa 2014.

Verton H.C., W piekle frontu wschodniego. Byłem holenderskim ochotnikiem w Waffen-SS, Warszawa 2010.

Yahalomi A., Przeżyłem…, Będzin 2011.

OPRACOWANIA

Arendt H., Myślenie, Warszawa 1991.

Arendt H., Myślenie bez poręczy. Eseje o rozumieniu świata, Kraków 2023.

Blatman D., The Death Marches: The Final Phase of Nazi Genocide, Cambridge–London 2011.

Böhler J., Zbrodnie Wehrmachtu w Polsce. Wrzesień 1939. Wojna totalna, Kraków 2009.

Browning C.R., Zwykli ludzie. 110. Policyjny Batalion Rezerwy i „ostateczne rozwiązanie” w Polsce, Warszawa 2000.

Cyprian T., Wehrmacht. Zbrodnia i kara, Warszawa 1971.

Dymkowski M., Szkice psychologa o historii, Kraków 2020.

Evans R.J., Wojna Trzeciej Rzeszy, Oświęcim 2017.

Fritz S., Żołnierze Hitlera. Wehrmacht na frontach II wojny światowej, Warszawa 2013.

Goetze K., Długi cień dyktatury. Niemieckie społeczeństwo a niemiecki wymiar sprawiedliwości w latach 1933–1945 i w pierwszych latach powojennej odbudowy sądownictwa, [w:] Wina i kara. Społeczeństwa wobec rozliczeń zbrodni popełnionych przez reżimy totalitarne w latach 1939–1956, red. P. Pleskot, Warszawa 2015.

Goldhagen D., Gorliwi kaci Hitlera. Zwykli Niemcy i Holokaust, Warszawa 2021.

Heydecker J., Moja wojna. Zapiski i zdjęcia z sześciu lat w hitlerowskim Wehrmachcie, Warszawa 2009.

Hrabar R., Skazane na zagładę. Praca niewolnicza kobiet polskich w III Rzeszy i los ich dzieci, Katowice 1989.

Kaczmarek R., Polacy w Wehrmachcie, Kraków 2010.

Knopp G., Wehrmacht. Od inwazji na Polskę do kapitulacji, Warszawa 2009.

Kohut T.A., Psychohistoria jako historia, [w:] Psyche i klio. Historia w oczach psychohistoryków, red. T. Pawelec, Lublin 2002.

Mazlich B., Podejście psychohistoryczne, [w:] Psyche i klio. Historia w oczach psychohistoryków, red. T. Pawelec, Lublin 2002.

Neitzel S., Podsłuchiwani. Niemieccy generałowie w brytyjskiej niewoli 1942–1945, Zakrzewo 2009.

Neitzel S., Welzer H., Żołnierze. Protokoły walk, zabijania i umierania, Warszawa 2014.

Pawelec T., Dzieje i nieświadomość. Założenia teoretyczne i praktyka badawcza psyhohistorii, Katowice 2004.

Setkiewicz P., Załoga SS w KL Auschwitz, Oświęcim 2017.

Setkiewicz P. (oprac.), Życie prywatne esesmanów w Auschwitz, Oświęcim 2012.

Stargardt N., Wojna Niemców. Naród pod bronią 1939–1945, Poznań 2020.

Strzelecki A., Ewakuacja, likwidacja i wyzwolenie KL Auschwitz, Oświęcim 2008.

Suedfeld P., Schaller M., Autorytaryzm i Holokaust. Wybrane implikacje poznawcze i afektywne, [w:] Zrozumieć Zagładę. Społeczna psychologia Holokaustu, red. L.S. Newman, R. Erber, Warszawa 2009.

Welzer H., Sprawcy. Dlaczego zwykli ludzie dokonują masowych mordów, Warszawa 2010.

Wette W., Wehrmacht. Legenda i rzeczywistość, Kraków 2008.

Willenberg S., Bunt w Treblince, Warszawa 2016.

Witkowski I., Umysł Hitlera. Pytania, których nikt nie stawiał, Warszawa 2011.

Zięba K., Holocaust i przebaczenie, [w:] Ku pamięci, przestrodze i wybaczeniu, red. D. Kocurek, N. Ruman, I. Stonka, Kraków 2013.

Zonik Z., Anus belli. Ewakuacja i wyzwolenie hitlerowskich obozów koncentracyjnych, Warszawa 1988.




DOI: http://dx.doi.org/10.17951/f.2025.80.595-617
Date of publication: 2026-01-15 12:03:58
Date of submission: 2025-05-17 11:29:23


Statistics


Total abstract view - 0
Downloads (from 2020-06-17) - PDF (Język Polski) - 0

Indicators



Refbacks

  • There are currently no refbacks.


Copyright (c) 2026 Przemysław Sołga

Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.