Phraseological units with names of domestic animals in Polish and Serbian: A study of gender stereotypes

Dejan Ajdacic

Abstract


Existing studies on animal-based phraseology focus mainly on the Polish and Croatian languages and follow ethnolinguistic, cognitive, and cultural approaches. Animal idioms primarily serve to conceptualize human beings and most often carry negative evaluations, consistent with the human–animal opposition. A significant area of interest is the intersection of animal phraseology with gender stereotypes, shaped by cultural oppositions and bodily metaphors. This study discusses the views of such phraseologists and ethnolinguists as Anita Hrnjak, Alla Kirilina, Maciej Rak, Włodzimierz Wysoczański, Olga Kielak, Slobodan Novokmet, Edyta Koncewicz-Dziduch, and Stanisława NiebrzegowskaBartmińska. A comparison of Serbian and Polish idioms with words denoting domestic animals (cat, hen/rooster, dog, horse, goat, bull) indicates similarities between the two languages in selection of the prototypical representatives of specific traits to be expressed.

Keywords


Polish; Croatian; Serbian; Slavic languages; animal-based phraseology: domestic animals: comparison; gender stereotypes

Full Text:

PDF (Język Polski)

References


Aleksovski Marinela, 2007, Kontrastivna analiza poslovica s leksemom pas u poljskome i hrvatskome jeziku, „Strani jezici: časopis za primijenjenu lingvistiku” 36, 2, s. 109–121.

Anusiewicz Janusz, 1990, Językowo-kulturowy obraz kota w polszczyźnie, „Etnolingwistyka” 3, s. 95–141.

Barčot Branka, 2017, Lingvokulturologija i zoonimska frazeologija, Zagreb: Hrvatska sveučilišna naklada.

Bartmiński Jerzy, 1974, „Jaś koniki poił” (Uwagi o stylu erotyku ludowego), „Teksty: teoria literatury, krytyka, interpretacja” nr 2 (14), s. 11–24.

Horváth Peter, Joković Miroljub, 1992, Friedrich Salomo Krauss (1859–1938): folklorista, etnograf, seksolog, Novi Sad: Institut za jugoslovenske književnosti i opštu književnost.

Hrnjak Anita, 2015, Rodni elementi u hrvatskoj i ruskoj frazeologiji. Doktorski rad, Zagreb: Sveučilište u Zagrebu.

Hrnjak Anita, 2017, Frazeologija u rodnome okviru. Rodni elementi u hrvatskoj i ruskoj frazeologiji, Zagreb: Školska knjiga.

Hrnjak Anita, 2018, Pogled na hrvatsku i rusku frazeologiju kroz prizmu roda, „Suvremena lingvistika”, Vol. 44, No. 86, s. 243–259.

Hrnjak Anita, 2022, Žene, majke, kraljice među nama: odraz rodnih stereotipa u hrvatskoj frazeološkoj neologiji, [w:] Šareni filološki stručak. Zbornik u čast profesorici Željki Fink Arsovski, red. Anita Hrnjak, Branka Barčot, Zagreb: FF-press, s. 85–93.

Hrnjak Anita, 2024, Od žene–pume do modnog mačka: rodni stereotipi u hrvatskoj i ruskoj rodno obilježenoj frazeologiji s felinološkom komponentom, [w:] Mačke u slavenskim kulturama, red. Dejan Ajdačić, Suzana Marjanić, Zagreb: Durieux, s. 99–114.

Karadžić Vuk Stefanović, 1836, Narodne srpske poslovice i druge različne, kao one u običaj uzete riječi, Cetinje: Narodna štamparija.

Kielak Olga, 2017, Analogie między kobietą ciężarną a cielną krową, „Etnolingwistyka. Problemy Języka i Kultury” 29, s. 171–189.

Kielak Olga, 2020, Zwierzęta domowe w języku i kulturze. Studium etnolingwistyczne, Lublin: Wydawnictwo UMCS.

Komorowska Ewa, Szlachta Agnieszka, 2014, Frazeologizmy i przysłowia z komponentem kot w języku polskim. Aspekt semantyczno-kulturowy, [w:] Životinje u frazeološkom ruhu. Zbornik radova s međunarodnoga znanstvenog skupa, red. Ivana Vidović Bolt, Zagreb: FF-press, s. 215–230.

Koncewicz-Dziduch Edyta, 2020, Kulturowe aspekty „mowy nienawiści” we frazeologii animalistycznej w języku polskim i chorwackim, „Zoophilologica. Polish Journal of Animal Studies” 6, s. 301–313 https://journals.us.edu.pl/index.php/ZOOPHILOLOGICA/article/view/10972 dostęp 3.10.2025.

Koncewicz-Dziduch Edyta, 2025, Świat zwierząt w języku i kulturze. Studium porównawcze polskich i chorwackich frazeologizmów animalistycznych, Kraków: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Ignatianum w Krakowie.

Mihalić-Menac Mira, 2007, Hrvatski dijalektni frazemi sa sastavnicom mačak, mačka, mače i sl., „Zbornik Matice srpske za filologiju i lingvistiku” br. L, s. 505–516.

Mosiołek-Kłosińska Katarzyna, 1995, Motywacja związków frazeologicznych zawierających wyrazy „pies" i „kot", „Etnolingwistyka” 7, s. 21–31.

Niebrzegowska Stanisława, 1990, Potoczne konotacje słowa a znaczenia symboliczne w senniku ludowym, „Etnolingwistyka” 3, 1990, s. 37-48.

Niebrzegowska-Bartmińska Stanisława, 2016, Symbolika płodnościowa w polskim folklorze, „Etnolingwistyka. Problemy Języka i Kultury” 28, 2016, s. 207-226.

Novokmet Slobodan, 2020a, Nazivi životinja u funkciji nominacije čoveka prema društvenoj ulozi u žargonu srpskog jezika, [w:] Naučni sastanak slavista u Vukove dane, 49/1, s. 307‒319.

Novokmet Slobodan, 2020b, Nazivi životinja u srpskom jeziku. Semantička i lingvokulturološka analiza, Beograd: Institut za srpski jezik SANU.

Novokmet Slobodan, 2024, Mačke u Vukovim Srpskim narodnim poslovicama u odnosu na savremenu frazeološku situaciju, [w:] Mačke u slavenskim kulturama, red. Dejan Ajdačić, Suzana Marjanić, Zagreb: Durieux, s. 55–66.

Popović Ljudmila, 2008, Jezička slika stvarnosti. Kognitivni aspekt kontrastivne analize, Beograd: Studio LINE.

Rak Maciej, 2007a, Językowo-kulturowy obraz człowieka na podstawie animalistycznej frazeologii gwar Orawy, Podhala i Spisza, [w:] Frazeologia a językowe obrazy świata przełomu wieków, red. Wojciech Chlebda, Opole: Wydawnictwo UO, s. 111–117.

Rak Maciej, 2007b, Językowo-kulturowy obraz zwierząt utrwalony w animalistycznej frazeologii gwar Gór Świętokrzyskich i Podtatrza, Kraków: Wydawnictwo „Scriptum” Tomasz Sekunda.

Rak Maciej, 2016, Wartościowanie w animalistycznej frazeologii gwar polskiej części Podtatrza, [w:] Słowiańska frazeologia gwarowa, red. Maciej Rak, Kazimierz Sikora, Kraków: Księgarnia Akademicka, s. 89–108.

Rosch Eleanor, 1978, Principles of Categorization, University of California, Berkeley (online: https://commonweb.unifr.ch/artsdean/pub/gestens/f/as/files/4610/9778_083247.pdf, [dostęp: 3.10.2025].

SSiSL – Słownik stereotypów i symboli ludowych, t. 3: Zwierzęta, cz. 1: Zwierzęta domowe. Koncepcja całości: Jerzy Bartmiński, red. Stanisława NiebrzegowskaBartmińska, zastępca red.: Katarzyna Prorok, Lublin: Wydawnictwo UMCS 2024.

Szadura Joanna, 2024, Martovski mačak O nekim aspektima stereotipa o mačkama u poljskom jeziku i kulturi, [w:] Mačke u slavenskim kulturama, red. Dejan Ajdačić, Suzana Marjanić, Zagreb: Durieux, s. 295–318.

Štrbac Gordana, Štasni Gordana, 2023, Lingvokulturološki aspekti lekseme mačka u srpskom jeziku, „Južnoslovenski filolog“ LXXIX, sv. 1, s. 57–96.

Štrbac Gordana, Štasni Gordana, 2024, Tvorbeni i frazeološki aspekti lekseme mačka u konceptualizaciji čovekaI, [w:] Mačke u slavenskim kulturama, red. Dejan Ajdačić, Suzana Marjanić, Zagreb: Durieux, s. 81–97.

Szerszunowicz Joanna, 2014, Definicja kognitywna jako składnik opisu leksykograficznego związków frazeologicznych z komponentem animalistycznym, [w:] Životinje u frazeološkom ruhu. Zbornik radova s međunarodnoga znanstvenog skupa, red. Ivana Vidović Bolt, Zagreb: FF-press, s. 395–415.

Vidović Bolt Ivana, 2011, Životinjski svijet u hrvatskoj i poljskoj frazeologii, Zagreb: Hrvatska sveučilišna naklada.

Vidović Bolt Ivana, Barčot Branka, Fink Arsovski Željka, Kovačević Barbara, Pintarić Neda, Vasung Ana, 2017, Rječnik hrvatskih animalističkih frazema, Zagreb: Školska knjiga.

Vukajlija https://vukajlija.com/, [dostęp: 3.04.2026].

Wężowicz-Ziółkowska Dobrosława, 1991, Miłość ludowa. Wzory miłości wieśniaczej w polskiej pieśni ludowej XVII–XX wieku, Wro­cław: Polskie Towarzystwo Ludoznawcze.

Wierzbicka Anna, 1999, Język – umysł – kultura, red. Jerzy Bartmiński, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Wysoczański Włodzimierz, 2003, Opozycja homo – animal z perspektywy reguł postępowania (na materiale frazemów wybranych języków), [w:] Język a kultura, t. 15, Opozycja homo – animal w języku i kulturze, red. Anna Dąbrowska, Wrocław: Wydawnictwo UWr, s. 81–95.

Wysoczański Włodzimierz, 2023, Kody językowo-kulturowe w polskiej frazematyce gwarowej, Wrocław: Wydawnictwo UWr.




DOI: http://dx.doi.org/10.17951/et.2026.38.313
Date of publication: 2026-10-08 20:42:24
Date of submission: 2026-01-04 18:32:22


Statistics


Total abstract view - 0
Downloads (from 2020-06-17) - PDF (Język Polski) - 0

Indicators



Refbacks

  • There are currently no refbacks.


Copyright (c) 2026 Dejan Ajdacic

Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.